آداب و احكام كسب و كار - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٢٠١ - احكام مساقات
مسأله ٢٢٥٩- بايد قرار معامله مساقات را پيش از ظاهر شدن ميوه بگذارند و اگر بعد از ظاهر شدن ميوه و پيش از رسيدن آن قرار بگذارند، پس اگر كارى مانند آبيارىكه براى تربيت درخت لازم است باقى مانده باشد، معامله صحيح است وگرنه اشكال دارد، اگرچه احتياج به كارى مانند چيدن ميوه ونگهدارى آن هم داشته باشد.
مسأله ٢٢٦٠- معامله مساقات در بوته خربزه وخيار ومانند اينها صحيح نيست.
مسأله ٢٢٦١- درختى كه از آب باران يا رطوبت زمين استفاده مىكند و به آبيارى احتياج ندارد، اگر به كارهاى ديگر مانند بيل زدن و كود دادن محتاج باشد، معامله مساقات در آن صحيح است در صورتى كه در زياد شدن ميوه يا خوب شدن آن دخالت داشته باشد.
مسأله ٢٢٦٢- دو نفرى كه مساقات كردهاند، با رضايت يكديگر مىتوانند معامله را به هم بزنند و نيز اگر در ضمن خواندن صيغهمساقات شرط كنند كه هردو يا يكىاز آنان حقّ به هم زدن معامله را داشته باشد، مطابق قرارى كه گذاشتهاند، به هم زدن معامله اشكال ندارد، بلكه اگر در معامله شرطى كنند وعمل نشود، كسى كه براىنفع او شرط كردهاند، مىتواند معامله را به هم بزند.
مسأله ٢٢٦٣- اگر مالك بميرد، معامله مساقات به هم نمىخورد وورثهاش به جاى او هستند.
مسأله ٢٢٦٤- اگر كسى كه تربيت درختها به او واگذار شده بميرد، چنانچه در عقد شرط نكرده باشند كه خودش آنها را تربيت كند ورثهاش به جاى او هستند و چنانچه خودشان عمل را انجام ندهند واجير هم نگيرند، حاكم شرع از مال ميّت اجير مىگيرد، وحاصل را بين ورثه ميّت ومالك قسمت مىكند، و اگر شرط كرده باشند كه خود او درختها را تربيت نمايد، پس اگر قرار گذاشتهاند كه به ديگرى واگذار نكند، با مردن او معامله به هم مىخورد، و اگر قرار نگذاشتهاند مالك مىتواند عقد را به هم بزند يا راضى شود كه ورثه او يا كسى كه آنها اجيرش مىكنند درختها را تربيت نمايند.
مسأله ٢٢٦٥- اگر شرط كند كه تمام حاصل براى مالك باشد، مساقات باطل است