انقلاب او (امام زمان (عج)) از نظر اجرا همانند همه انقلابها به زمينه هاى عينى و خارجى بستگى دارد ... براى وجود چنين تحول بزرگى تنها وجود رهبر صالح كافى نيست وگرنه در همان زمان پيامبر (ص) اين شرط وجود داشت.[١]

و نيز مى‌فرمايند:

با اين كه خداى بزرگ، توانايى دارد همه مشكلات و همه سختيها را براى پيام رسانيهاى آسمانى، هموار و به وسيله اعجاز، فضاى مناسب ايجاد كند، اين روش را انتخاب نكرده است؛ زيرا امتحان و ابتلا ورنجى كه مايه تكامل انسان مى‌شود، در صورتى تحقق مى‌يابد كه تحولات طبيعى و مطابق با شرايط خارجى باشد.[٢]

شيخ طوسى در كتاب الغيبه- كه از منابع معتبر شيعه است- مى‌فرمايد:

هم ما و هم خداوند قدرت باز كردن دست امام زمان (عج) در تصرف امور و تقويت سلطنت وى را داريم. پس اگر فرضا خداوند به وى بسط يد نداد مى‌دانيم كه تقويت و بسط يد او بر ما واجب است ... اگر بسط يد از كارهاى خداوند مى‌بود، ناچار مى‌بايست خلق را مقهور و مجبور بر تمكين سازد و پبين امام (ع) و كيد دشمنانش حائل شود كه او را آزار نكنند. و يا او را به وسيله فرشتگان تقويت و مدد فرمايد و چه بسا كه اين كارها منجر به سقوط غرض تكليف و حصول اضطرار شود پس بر ما واجب است كه در هر حال دست امام را در امور باز گذاريم.[٣]

خلاصه اين كه، بر اساس نظريه اختيارى بودن ظهور، اختيار، اراده و همت شيعيان بايد زمينه‌هاو مقدمات ظهور را محقق كند تا حضرت مهدى (ع) بتواند همراه با شيعيان خويش، انقلاب جهانى به پا كند. اين نظريه مى‌گويد: تا وقتى شيعيان اقدام به ايجاد زمينه و مقدمات ظهور نكنند، ظهور نيز در انتظار اقدام آنها خواهد نشست. گرچه به ما وعده حتمى داده شده است كه روزى شيعيان، به اين توفيق خواهند رسيد و زمينه‌هاى اين حكومت جهانى را مهيا خواهند كرد و عطر حكومت عدل مهدى (ع) جهان را فرا خواهد گرفت. بنابراين اگر چشمان ما به آسمان دوخته شده تا فرشتگان و جنيان چنين انقلابى انجام دهند، جز سراب حكومت عدل جهانى را نخواهيم ديد.

٢- ١. وقت ظهور متغيّر است: يكى از اصول و پايه هاى نظريه اختيارى بودن ظهور، متغيّر بودن وقت ظهور است. گفتيم كه ظهور مانند روز قيامت است ولى تفاوتهايى نيز با آن دارد كه به برخى اشاره كرديم. يكى ديگر از تفاوتها اين است كه ساعت قيامت كاملًا مشخص است و هيچ رويداد و پديده‌اى آن را تغيير نمى‌دهد. ساعت قيامت از روز ازل معين شده است و با آمدن آن ساعت، قيامت برپا خواهد شد. اما وقت ظهور ثابت نيست. وقت ظهور متأثر از پديده هاى محيط اطراف است. اينكه به ما سفارش شده است، براى تعجيل ظهور، دعا كنيم، خود حكايت از متغير بودن وقت ظهور دارد. اگر وقت ظهور ثابت بود و تغييرى در آن امكان نداشت، دعا براى تعجيل آن بى معنا بود همچنان كه دعا براى تعجيل ساعت قيامت بى معنا است.

اين اصل، نتيجه اصل قبلى است. در اصل قبلى گفتيم كه انقلاب حضرت مهدى (ع) از مجراى اسباب طبيعى عبور خواهد كرد و نياز به مقدمات و زمينه‌هايى دارد كه بايد از طريق اسباب عادى مهيا شود. از همين‌جا مى‌توان گفت: هر پديده‌اى كه در راستاى تحقق زمينه هاى ظهور باشد، وقت ظهور را نزديك مى‌كند و هر پديده‌اى كه بر خلاف جهت زمينه هاى ظهور باشد، ظهور را به تأخير اندازد. اگر زمينه هاى ظهور نردبانى است براى رسيدن به بام ظهور، پس با بالا رفتن از هر پله آن، ساعتى به ظهور نزديك مى‌شويم.

اگر در بحث از زمينه‌هاى ظهور از مهيا شدن افكار عمومى براى پذيرفتن حكومت عدل جهانى، سخن مى‌گوييم، پس هر عمل فرهنگى و تبليغى مى‌تواند در تعجيل يا تأخير وقت ظهور مؤثر باشد، لذا نقش رسانه هاى عمومى در تعيين يا تعجيل وقت ظهور، بسيار برجسته خواهد بود.

اگر براى انقلاب حضرت مهدى (ع) نياز به زمينه و محيطى داريم كه در آن به فعاليتهاى علمى، سياسى، نظامى و ... بپردازيم، در اين صورت تشكيل حكومت دينى و مخصوص شيعى، گام بلندى به سوى ظهور خواهد بود.

اگر ظهور، احتياج به افرادى دارد كه داراى ايمانى قوى و اراده‌اى آهنين باشند، پس تربيت چنين نيروهايى در تعجيل ظهور موثر است. دراين صورت، اعمال و رفتار و ما نيز در تعيين وقت ظهور ايفاى نقش مى‌كند و از طرف ديگر، انسان مى‌تواند با نيت نزديك كردن ظهور، اعمال خود را وزين كند.

احاديث متعددى دلالت بر عدم تعيين وقت ظهور دارد. كه از آن جمله مى‌توان به اين روايت امام صادق (ع) اشاره كرد:

انا أهل بيت لانوقّت.[٤]

ما براى اين امر (ظهور) زمان خاصى را معين نمى‌كنيم.