در اعتقاد شيعه، امامت تنها به امور شرعى و اعتقادى مردم و يا حتى امور اجتماعى و سياسى محدود نمى‌شود، بلكه امام به عنوان حجت خدا در عالم تكوين نيز نقش داشته و واسطه فيض الهى به بندگان است. به عبارت ديگر آنچه كه خداوند در عالم هستى مقدور فرموده از مجراى امام و حجت عصر بر مردم جارى و سارى مى‌شود و از اين رو است كه در زيارت جامعه كبيره- كه از امام هادى (ع) نقل شده- خطاب به ائمه معصومين (ع) عرض مى‌كنيم:

... بكم فتح الله و بك يختم، و بكم ينزّل الغيث و بكم يمسك السماء أن تقع على الارض إلّا بإذنه و بكم ينفّس الهمّ و يكشف الضرّه ...[١].

... خداوند، هستى را به وسيله شما آغاز كرد و به وسيله شما نيز به انجام مى‌رساند. او به وسيله شما باران را نازل مى‌كند و به وسيله شما، تا زمانى كه خود اراده كند، آسمان را از اين‌كه بر زمين فرو افتد، نگاه مى‌دارد و هم به وسيله شما غم و اندوه را برمى‌دارد و سختيها را برطرف مى‌سازد ....

و يا در زيارت مطلقه حضرت ابا عبدالله، حسين بن على (ع)- كه از امام صادق (ع) نقل شده- خطاب به آن وجود مقدس و ديگر ائمه هدى (ع) مى‌گوييم:

... إرادة الربّ فى مقادير أموره تهبط إليكم و تصدر من بيوتكم.[٢]

اراده پروردگار در همه آنچه او مقدر داشته به شما محول شده و از خانه‌هاى شما صادر مى‌شود.

با توجه به اين بينش و اين اعتقاد نسبت به امامان معصوم و حجتهاى الهى (ع) است كه شب قدر مفهوم مى‌يابد؛ شبى كه فرشتگان و روح به اذن پروردگار خويش كلّ أمر يا برنامه يك ساله جهان هستى را بر كسى كه از سوى خداوند به ولايت برگزيده شده عرضه مى‌دارند. چنانكه در روايتى كه از پيامبر اكرم (ص) نقل شده آمده است:

امنوا بليلة القدر، فإنّه ينزّل فيها أمر السنة و إنّ لذلك ولاة من بعدى على بن ابى‌طالب و أحد عشر من ولده.[٣]

به شب قدر ايمان بياوريد همانا در اين شب امور يك سال (همه آنچه در يك سال واقع مى‌شود) نازل مى‌گردد و براى اين موضوع پس از من پيشوايانى وجود دارند كه عبارتند از: على‌بن ابى‌طالب و يازده تن از نوادگان او.

بنابراين، ماه مبارك رمضان كه شب مقدس قدر را در خود جاى داده است فرصت مناسبى است براى توجه دادن مردمان به جايگاه برجسته حجتهاى الهى (ع)، به طور عام، و امام عصر و حجت زمان (ع)، به طور خاص، در عالم هستى و يادآورى وظيفه‌اى كه آنان نسبت به اين واسطه‌هاى فيض خداوندى دارند.

مرحوم مجلسى (ره) در بيان اعمال ماه مبارك رمضان مى‌گويد:

از جمله وظايفى كه در هر شب (ماه رمضان) مقرر شده اين است كه بنده در آغاز هر دعاى نيكو و در پايان هر عمل پسنديده آن كس را كه جانشين خداوند، جل جلاله، در ميان بندگان و سرزمينهاى او مى‌داند، ياد كند؛ زيرا آن جانشين عهده‌دار همه نيازمنديهاى روزه‌دار است؛ از خوراكى و آشاميدنى او گرفته تا همه آنچه كه او در نظر دارد؛ يعنى همه اسباب و وسايلى كه در اختيار جانشين پروردگار بزرگ (ربّالارباب) است. همچنين هر روزه‌دار وظيفه دارد كه آن جانشين خدا را، به آنچه كه شايسته مانند اوست، دعا كند و معتقد باشد كه خداوند، جل‌جلاله، و جانشين او بر او منت گذاشته‌اند كه چنين جايگاه و منزلتى را به او بخشيده‌اند.[٤]

مرحوم مجلسى پس از اين عبارت روايتى را از كتاب إبن أبى‌قرّه نقل مى‌كند كه در آن به نقل از صالحين (ع) چنين آمده است:

در شب بيست و سوم ماه رمضان، ايستاده و نشسته و در هر حالى كه هستى، و همچنين در تمام اين ماه و به هر صورت ممكن، بلكه در تمام مدت روزگارت، پس از بزرگداشت نام خداى تعالى و درود و صلوات بر پيامبر و خاندان او بگو:

أللّهم كن لوليّك القائم بأمرك، محمد بن الحسن المهدى- عليه و على آبائه أفضل الصلاة والسلام- فى هذه الساعة و فى كل ساعة، وليّاً و حافظاً و قائداً و ناصراً و دليلًا و مؤيّداً حتى تسكنه أرضك طوعاً و تمتّعه فيها طولًا و عرضاً ....[٥]

خداوندا! ولى و برپا كننده امرت، محمد، زاده حسن، مهدى را- كه برترين درودها و سلامها بر او و پدرانش باد- در اين ساعت و در همه ساعتها، سرپرست، نگهدار، راهبر، ياور، راهنما و پشتيبان باش تا او را نه از سر زور بلكه به اختيار مردم‌