ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٨ - بحران جهانى غذا و كشاورزى
يك ميليارد گرسنه در جهان داريم
على رزمخواه
كارشناسى ارشد حقوق بينالملل
بحران جهانى غذا و كشاورزى
بحران اخير غذايى جهان از سال ٢٠٠٨ م. آغاز شده است؛ امّا حتّى پيش از آن هم امنيّت غذايى در سطحى بسيار پايين و غيرقابل قبول قرار داشت. بنا بر تخمينها پيش از سال ٢٠٠٨ م. حدود ٩٦٣ ميليون انسان از گرسنگى رنج مىبردند. با اين حال از سال ٢٠٠٨ م. و با افزايش سريع قيمت موادّ غذايى، وضعيت امنيّت غذايى در سطح جهانى به شدّت بحرانى شده و براى اوّلين بار در تاريخ بشريت، تعداد گرسنگان جهان از مرز يك ميليارد نفر (بيش از ٠٢/ ١ ميليارد نفر) هم گذشت. اين در حالى است كه بر اساس آرمانهاى توسعه هزاره «سازمان ملل متّحد» قرار بود در يك روند تدريجى، تعداد مردمان گرسنه جهان تا سال ٢٠١٥ م. به نيم كاهش يابد.
اگرچه بنا به آمار «فائو»، در سال ٢٠١٠ م. تعداد گرسنگان سير نزولى گرفته و از بيش از يك ميليارد نفر به ٩٢٥ ميليون نفر رسيده است، امّا اين كاهش بيشتر به دليل بهتر شدن فضاى اقتصادى در برخى كشورهاى در حال توسعه و كاهش نسبى قيمت موادّ غذايى در بازارهاى محلّى از سال ٢٠٠٨ م. به اين سو بوده است و از پايان سال ٢٠١٠ م. تا انتهاى ٢٠١١ م. بار ديگر جهان، شاهد افزايش قيمت جهانى موادّ غذايى بود.
به علاوه، تغييرات اقليمى، توانايى توليد كشاورزى مناطق مختلف جهان را به ويژه در مناطقى كه با كشاورزى بارانى كار مىكنند، تهديد مىكند. در آفريقاى زير صحرا و آسياى شرقى و جنوب آسيا، تغييرات اقليمى بر ريزش باران تأثير گذاشته، تناوب خشكسالىها و ميانگين دما را بالا مىبرد و قابليت دسترسى به آب سالم و پاك را براى كشاورزى تهديد مىكند.
بر اساس برآورد برنامه محيط زيست ملل متّحد، يك چهارم خاك كره زمين در معرض تبديل شدن به بيابان قرار دارد. فعّاليتهاى كشاورزى از قبيل كشت بىرويه، آبيارى نامناسب، چراى بيش از حد و نابودى جنگلها به منظور تبديل كردن آن به زمينهاى كشاورزى، اغلب دلايل اصلى بيابانزايى هستند. نظامهاى كشاورزى صنعتى به دليل استفاده بيش از حد از موادّ شيميايى كشاورزى و كشت بيش از حد كه به فرسايش خاك منجر مىشود، به شكلهاى جديدى، از خطرات براى سلامت و محيطزيست منتهى شدهاند.
برنامه توسعه ملل متّحد در گزارش خود، تخمين مىزند تا سال ٢٠٨٠ م.، تنها به دليل تأثير مستقيم تغييرات آب و هوايى، بالغ بر ٦٠٠