رساله حق اليقين (حق اليقين فى معرفة رب العالمين) - شبسترى، شیخ محمود - الصفحة ١٤ - مقدمه

بهشت، و هر بابى از آن مشتمل بر حقايق و دقايق و لطايف، و ترتيب باب‌ها اين است:

باب اول- در ظهور ذات‌[١] حضرت حق تعالى و بيان مقام معرفت.

باب دوم- در ظهور صفات‌[٢] حق تعالى و بيان مقام علم.

باب سوم- در مظاهر و مراتب آن و بيان مبدأ.

باب چهارم- در وجوب وحدت او[٣] «تعالى و تقدس».

باب پنجم- در بيان‌[٤] ممكن الوجود و عالم‌[٥] كثرت.

باب ششم- در تعين و حركت و تجدد تعينات.

باب هفتم- در حكمت تكليف و جبر و قدر.

باب هشتم- در معاد و بيان حشر و حقيقت فناء و بقاء.

بر صاحبدلان اهل بصيرت پوشيده نيست كه مبدأ جمله مشكلات و معضلات نظرى، و ماده اختلاف موحد و متكلم و حكيم، منحصر است در اين ابحاث، و از فضل باريتعالى در اين كتاب به حد يقين رسيد، بر وفق نقل و عقل و ذوق. و به تصديق هر حقيقتى از حقايق و اثبات هر دعويى از دعاوى، دو گواه عقل و نقل، اعنى برهان واضح و قرآن ناطق، قايل گشتند، بر سبيل مطالعه نظر كنند. بعد از تحصيل علوم عقلى و نقلى،[٦] استعداد اين نوع علم از ذوقيات است و ديگر شرط تجريد باطن است از امور دعاوى‌[٧] و خلاص از ربقه تقليد و ترك شكوك: مَنْ يُجادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ‌ (٢٢/ ٣ و ٨) و (٣١/ ٢٠) و تعصب: وَ أَضَلَّهُ اللَّهُ عَلى‌ عِلْمٍ‌ (٤٥/ ٢٣) و تأمل بسيار در هر بحثى از ابحاث كه در الفاظ غايت اختصار اختيار آمد، و در بعضى از معانى ستر و اخفاء مقصود. و اللّه يحكم‌[٨] بيننا و بينكم بالحق و هو خير الحاكمين‌[٩].

[١] - ب: ذاتى حضرت عزت ه: ذاتى

[٢] - ه: صفاتى

[٣] - ه: واجب

[٤] - الف، ه: ندارد.

[٥] - الف، ه: ندارد.

[٦] - الف:« و» اضافه دارد.

[٧] - ب: اعادى

[٨] - الف، ب: يجمع

[٩] - اشاره به: يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَنا وَ هُوَ خَيْرُ الْحاكِمِينَ‌( ٧/ ٨٧).