ترجمه ارشاد شيخ مفيد - رسولي محلاتي، سيد هاشم - الصفحة ٢٥ - ٥ - زعامت دينى مفيد و پاره از خاطرات و مناظرات او
اين بالاترين مدح و ستايش و بزرگترين مقام براى شيخ مفيد است كه بزبان امام ٧ بدين ألقاب و عناوين ملقب گشته ... و در جاى ديگر گفته است: اين توقيعات را كافه شيعه نقل كرده و آنها را پذيرفتهاند ... (پايان).
در اينجا سؤالى كه بطور كلى در باره تكذيب مدّعين رؤيت حضرت صاحب الامر ٦ در زمان غيبت كبرى شده پيش آيد و چون بطور كامل بدان پاسخ داده شده و منظور از مدّعى رؤيت معلوم گشته از شرح و تفصيل سؤال و پاسخ خوددارى مىشود و براى توضيح بيشتر بنجم الثاقب صفحه ٤١٢- ٤١٨ و يا بكتاب تنزيه الأنبياء ص ٢٣٠ و ص ٢٣٣ (ط نجف) مراجعه شود.
٥- زعامت دينى مفيد و پاره از خاطرات و مناظرات او
چنانچه پيش از اين اشاره شد در حوالى قرن سوم هجرى با غيبت حضرت صاحب الامر ٧ شيعيان از يك آزادى نسبى برخوردار شدند و اين بدان واسطه بود كه تا حدى خيال خلفاى بنى عباس از اين جهت آسوده شد، ولى همين آزادى سبب تقويت و تأسيس مجامع شيعه گرديد.
روى كار آمدن آل بويه در بغداد و واگذارى منصبهائى بدانها از طرف «مستكفى» خليفه عباسى، و طرفدارى آنان از شيعه بيش از پيش بتقويت آنان كمك كرد، و در شهر بغداد ساكنين محلههاى بسيارى را شيعيان تشكيل ميدادند، و بخصوص محله كرخ تماما در دست شيعه بود و مركزيتى نسبت به ساير محلههاى شيعهنشين داشت.
مفيد پس از آمدن ببغداد در اثر پيشرفتى كه در فنون مختلف كرده بود و بواسطه نبوغ و استعداد ذاتى كه در او بود نظر شيعيان بغداد و ساير شهرهاى عراق را بخود جلب كرد و در محله كرخ سكونت اختيار كرده و در مسجد آن محله مجلس درس تشكيل داد و اقامه جماعت نمود، شيعيان محله كرخ در اثر پيشرفتهائى كه از نظر سياسى و دينى نصيبشان شده بود و آزادتر از ساير محلات بغداد بودند بطور آشكارا اظهار تشيع مينمودند و شعائر مذهبى خود را علنا انجام ميدادند، و بخصوص روزهاى عيد غدير و عاشورا را بسيار اهميت ميدادند، روزهاى عيد غدير محله كرخ يك پارچه چراغان ميشد و مجالس جشن و سرور تشكيل ميدادند، روزهاى عاشورا دكاكين را بسته و در كوچه و بازار دستهجات حركت داده عزادارى ميكردند، اين تظاهرات براى سنيهاى بغداد ناگوار بود و يكى دو بار هم در بعضى از محلات زد و خوردهائى ميان شيعه و سنى درگرفت كه با دخالت امراى وقت كه همان آل بويه بودند برطرف گشت لكن بطور كلى چون آل بويه طرفدار