ترجمه ارشاد شيخ مفيد - رسولي محلاتي، سيد هاشم - الصفحة ١٣ - ١ - نسب و كنيه و لقب مفيد
شرح حال مفيد
اكنون بطور اختصار تاريخچه زندگى مفيد را در بخشهاى زير از نظر خوانندگان محترم ميگذرانيم:
١- نسب و كنيه و لقب. ٢- تاريخ ولادت و جريان آمدن شيخ ببغداد در كودكى. ٣- مقام علمى و شخصيت او از نظر دانشمندان شيعه و سنى. ٤- توقيعات شريفى كه در بارهاش صادر شده.
٥- زعامت دينى مفيد و پاره از مناظرات و خاطرات او ٦- اساتيد و مشايخ مفيد. ٧- شاگردان او ٨- تأليفات و آثار گرانبهائى كه در فنون مختلف از او بيادگار مانده ٩- اعقاب و فرزندان شيخ ١٠- وفات و تاريخ آن و محل دفن مفيد.
١- نسب و كنيه و لقب مفيد:
نجاشى دانشمند رجالى معروف كه در ضمن از شاگردان مفيد بوده نسب مفيد را تا بيعرب بن قحطان چنين ذكر نموده: «محمّد بن محمّد بن نعمان بن عبد السلام بن جابر بن نعمان بن سعيد بن جبير بن وهيب بن هلال بن اوس بن سعيد بن سنان بن عبد الدار بن ريان بن فطر بن زياد بن حارث بن مالك بن ربيعة بن كعب بن غلة بن خالد بن مالك بن ادد بن زيد بن يشجب بن غريب بن زيد بن كهلان بن سبأ بن يشجب بن يعرب بن قحطان».[١] و يعرب بن قحطان كسى است كه جمعى او را پدر عرب و نخستين كسى ميدانند كه بزبان عرب تكلم نموده است.
و «قحطان» بنا بگفته مورّخين فرزند حضرت هود ٧ است.
پدرش محمّد بن نعمان چنانچه ابن حجر گويد: در شهر واسط و سپس در عكبرا معلم بوده و از اين رو مفيد به «ابن المعلم» نيز معروف بود، و در وجه ملقبشدنش بمفيد برخى گويند:
حضرت صاحب الامر ٧ او را بدين لقب خواند[٢]. و برخى مانند ورام بن ابى فراس، و ابن
[١] رجال نجاشى ص ٣١١. و در برخى از اين اسامى ميان نسخهها اختلاف بود كه براى تصحيح آن بكتب انساب مراجعه شود.
[٢] ابن شهر آشوب در معالم العلماء گويد: حضرت صاحب الامر ٧ او را ملقب بلقب مفيد فرمود، و من سبب آن را در كتاب مناقب آل ابى طالب ذكر كردهام، ولى در كتاب مناقب او چنين مطلبى يافت نشده و بعضى گفتهاند: شايد منظورش صدر توقيع شريف است« للشيخ السديد و المولى الرشيد الشيخ المفيد» و توقيع در بخش( ٤) پس از اين بيايد.