ترجمه ارشاد شيخ مفيد - رسولي محلاتي، سيد هاشم - الصفحة ٣٠ - ٦ - اساتيد و مشايخ مفيد
در آيه ديگر فرمايد «فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلى رَسُولِهِ وَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ[١]» و بنا بر اين اگر باين جمله استدلال نكنى براى رفيقت بهتر است؟
مفيد گويد: او ديگر نتوانست پاسخى بگويد و مردم از دورش متفرق شدند و من از خواب بيدار شدم[٢].
اين بود نمونه از گفتار مورّخين در باره مرجعيت دينى مفيد و پاره از خاطرات و مناظرات او كه ما براى هر كدام يك نمونه ذكر كرديم، و برخى از آنها نيز در بخش (٢) گذشت مراجعه شود. و اگر كسى بخواهد دوره كامل مناظرات مفيد را ببيند بكتاب عيون و مجالس او كه هنوز بطبع نرسيده ولى بگفته الذريعة نسخ خطى متعددى از آن موجود است و از جمله نسخهاى است كه در كتابخانه آستان قدس رضوى موجود ميباشد بايد مراجعه كند، و ملخصى از آن كتاب را شاگرد مفيد سيد مرتضى (ره) در كتابى بنام «الفصول المختارة من العيون و المجالس» جمع كرده و كتاب مزبور دو بار در عراق بطبع رسيده يكى در حوالى سال ١٣٦١ و ديگرى اخيرا در مطبعه حيدرى بدون تاريخ طبع شده است. مجلسى عليه الرحمة نيز قسمت عمده كتاب الفصول المختارة را در بحار (ج: ١ ص ٤٠٨- ٤٥٣ ط طهران) نقل كرده است، و برخى از مناظرات مفيد بسيار لطيف و خواندنى است[٣] ولى چون ذكر آنها از وضع اين مقدمه كه بر پايه اختصار بنا شده خارج است از نقل آنها خود دارى شد. و براى گويندگان و نويسندگان شيعه لازم است مناظرات مزبور را مطالعه كنند.
٦- اساتيد و مشايخ مفيد:
مفيد (ره) از بسيارى از دانشمندان نامى شيعه و سنى استفاده كرده و از آنان روايت ميكند و ما تا جايى كه دسترسى داشتيم اسامى آنان را جمع آورى كرده و بترتيب حروف تهجى در اينجا ذكر ميكنيم و از مصادر هر كدام نيز يكى را انتخاب كرده و در پاورقى يادآورشدهايم.
[١] سوره فتح آيه ٢٦.
[٢] احتجاج ص ٢٧٩- ٢٨٠ ط نجف ١٣٥٠. و صاحب روضات پس از نقل اين داستان كلامى از كتاب نوادر سيد نعمة اللَّه جزائرى نقل كرده كه خالى از لطف نيست مراجعه شود( روضات ص ٥٤١).
[٣] بكتاب مجالس المؤمنين ص ٢٠١- ٢٠٦ و روضات ٥٣٨- ٥٤٢ مراجعه شود.