شيخ طوسى يكى از شاگردان مفيد در كتاب فهرست ميگويد: محمّد بن محمّد بن نعمان مكنى بابى عبد اللَّه و معروف بابن معلم از متكلمين شيعه است كه در زمان او رياست شيعه باو منتهى شد، و در علم و صناعت كلام مقدم بر ديگران بود، و در فقه نيز سرآمد فقهاى زمان بوده، مردى سريع الانتقال و با فطانت و حاضر جواب بود، و او نزديك بدويست جلد كتاب كوچك و بزرگ تأليف كرده ...[١] نجاشى يكى ديگر از شاگردان مفيد- پس از ذكر نسب او چنانچه گذشت- ميگويد:

فضيلت او در فقه و كلام و روايت وثاقت و علم مشهورتر از آن است كه توصيف شود. آنگاه متجاوز از ١٧٠ كتاب از تأليف او را نام مى‌برد.[٢] علامه حلى در كتاب خلاصه در باره مفيد گويد: او از بزرگترين مشايخ شيعه و رئيس و استاد آنها است هر كه پس از او آمده از علم او استفاده كرده است.[٣] علامه بحر العلوم در فوائد رجاليه پس از مدح بسيارى از مفيد گويد: تمام جهات فضيلت در او جمع شده و رياست دانشمندان باو منتهى گشت و همگى در علم و فضل و عدالت و وثاقت و جلالتش متفقند، محاسن آن بزرگوار بسيار و مناقبش بيرون از شمار است، مردى بود سريع الانتقال، حاضر جواب، كثير الرواية، خبير در شعر و اخبار و رجال، و راستگوترين مردم زمان در حديث، آشناترين آنها در فقه و كلام بوده، هر كه پس از او آمده از او استفاده كرده است.[٤] علامه نورى پس از ذكر كلام بحر العلوم ميگويد: بندرت ديده شده كه مطلبى از نظر كتاب و سنت و روايت و درايت در باب امامت و بحثها و برهانهائى كه در اين باب ذكر شده در كتب اصحاب باشد كه شيخ مفيد پيش از آنان در كتب و رسائل خود ذكرى از آنها نكرده و يا اشاره بدانها ننموده باشد، و هم چنين سخنانى كه در ردّ بر شبهات مخالفين و بر هم زدن اساس استدلال‌

[١] فهرست شيخ ص ١٨٦ تحت شماره ٧١٠ ط نجف ١٣٨٠.

[٢] رجال نجاشى ص ٣١١.

[٣] خلاصه ص ٧٢.

[٤] مستدرك ج ٣: ٥١٧.