با اين همه روايات صحيح و موثّق و صريح، مبنى بر اين كه رسول خدا (ص) و خلفا و گروهى از اصحاب و تابعين همه‌ بسم الله‌ را در نمازشان بلند مى خوانده اند و مى گفتند بسم الله‌ جزء حمد است و مرتّباً تا دوران فقهاى حرمين، امر مى كردند مردم را كه‌ بسم الله‌ را قرائت نمايند، امّا متأسّفانه در مقابل اين همه حقايق، رواياتى را در صحاح مى يابيم كه با روايات گذشته در تناقض مى باشند؛ مانند روايات مسلم در صحيح، نسائى در سنن، احمد در مسند، از قتاده و او از انس بن مالك كه مى گويد:

«با پيغمبر (ص)، ابو بكر، عمر و عثمان نماز خواندم، از هيچ يك از آنها نشنيدم كه‌ بسم الله الرحمن الرحيم را قرائت نمايند».[١]

و مانند روايت سه نفر گذشته نيز از انس كه گفته:

«پشت سر پيامبر (ص)، ابو بكر، عمر و عثمان نماز خواندم و نمازشان را با الحمد لله .... شروع مى كردند و بسم الله الرحمن الرحيم‌ را نه در اوّل حمد و نه در آخر آن، نمى خواندند».[٢]

[١] - صحيح مسلم، كتاب نماز، حديث ٥٢ و ٥٠؛ سنن نسائى، باب ترك جهر به بسم الله الرحمن الرحيم‌از كتاب افتتاح نماز: ١/ ١٤٤؛ مسند احمد: ٣/ ٢٧٨ و ٢٧٣ و ١٧٧.

[٢] - صحيح مسلم، كتاب نماز، حديث ٥٢؛ سنن نسائى، كتاب افتتاح نماز، باب ٢٠؛ مسند احمد: ٣/ ٢٨٩، ٢٨٦، ٢٨٧، ٢٧٣، ٢٥٥، ٢٢٣، ٢٠٥، ٢٠٣.