توجيه استدلال در اين روايت به اين است كه: بعد از آيه: ايّاك نعبد و ايّاك نستعين‌ با قبل از آن، از نظر تعداد، مساوى است و اگر بسم الله‌ جزء فاتحه باشد معناى صحيحى براى روايت تصوّر نمى شود؛ زيرا سوره فاتحه هفت آيه است. پس اگر بسم الله جزء آن باشد، آنچه كه بعد از ايّاك نعبد و ايّاك نستعين قرار گرفته دو آيه است و معناى‌ آن اين است كه قبل از آيه: ايّاك ... دو برابر ما بعد آن مى باشد و در اين صورت، سوره فاتحه به دو نصف از نظر عدد، تقسيم نشده است.

پاسخ:

اوّلًا: اين روايت از علا روايت شده است و در توثيق و تضعيف علا اختلاف است.[١]

ثانياً: اگر دلالت اين روايت كامل باشد، با روايات فراوان و صحيح گذاشته كه دلالت مى كردند بر اين كه فاتحه با بسم الله‌- نه بدون آن- هفت آيه است، تعارض دارد.

ثالثاً: در روايت مذكور، استفاده نمى شود كه تقسم بر حسب الفاظ است بلكه ظاهر اين است كه تقسيم بر حسب معناست، پس مقصود و مراد، عبارت است از اين كه: اجزاى نماز چه آن كه به پروردگار مربوط است و چه آن كه به بنده بر اساس مدلول و معناست.

[١] - ر. ك: ترجمه و شرح حال او در كتاب تهذيب التهذيب: ٨/ ٣٣٦- ٣٣٥.