از جمله امورى كه مذاهب اسلامى در آن اختلاف دارند، مسأله‌ بسم الله الرحمن الرحيم‌ است مبنى بر اين كه: آيا بسم الله الرحمن الرحيم جزء آيات سوره حمد ويا همه سوره هاى‌ قرآن است؟ يا اين كه نه جزء حمد و نه جزء سوره هاى ديگر قرآن است؟ و طبعاً اين اختلاف به قرائت نماز هم سرايت كرده؛ همچنان كه در كيفيّت قرائت آن به صورت جهر و (بلند) يا به صورت اخفات (و آهسته) اختلاف است.

و اين بحث متكفّل بيان حقيقت در اين مسأله و فروع متعلّق به آن با تكيه بر مصادر مذاهب اربعه است. و شايد در خلال بحث، مهمترين نتيجه اى كه به ذهن خواننده گرامى برسد، اين است كه حقايق و مسلّمات تاريخى صدر اسلام، بيانگر اين است كه اين اختلاف، هيچ گونه ربطى به صحابه رسول خدا (ص) و فقاهت و اجتهاد فرقه ها و مذاهب ندارد بلكه دست سياست معاويه خواسته كه‌

[١] - منظور از بسمله، بسم الله الرحمن الرحيم‌است.