وامّا اهل حرم مكّه ومدينه همچنان‌ بسم الله الرحمن الرحيم را قرائت مى‌ كردند تا اين كه عمرو بن سعيد بن عاص والى حرمين شد و او اوّل كسى بود كه‌ بسم الله الرحمن الرحيم‌ را در مدينه آهسته خواند؛ از طرفى حرمت معاويه را رعايت كرد و بلند نخواند و از طرفى، مهاجرين و انصار را رعايت كرد، آهسته خواند و بعد از آن كه رقيبشان ابن زبير در مكّه از بين رفت وموقعيّت بنى اميّه قوى شد، برخى از روايات به تأييد روش معاويه جعل شد. در نتيجه در تشكيلات ومكتب خلفاء اختلاف افتاد؛ گروهى آن را مى خوانند وگروهى به تبعيّت از روش معاويه آن را ترك مى نمايند؛ خواه در حرمين باشد و يا مكان ديگر و اين اختلاف، همچنان باقى است.

نتيجه و خلاصه بحث‌

دانستيم كه‌ بسم الله الرحمن الرحيم‌ آيه اى از قرآن و جزء هر سوره است و قرائت آن در اوّل حمد و اوّل هر سوره در نماز، واجب است و بايد در نمازهاى جهريّه بلند خوانده شود و سيره رسول خدا (ص) و اصحاب آن حضرت، بر اين بوده است و منشأ اختلاف در اين زمينه، معاويه ابن ابى سفيان مى باشد كه در شام،