دين و زندگانى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٣٣ - - فصل ششم - تحقيقى در مورد اراده

دوم غريزه (شوق به منفعت)

گاهى ما در تصور صحيح يك امر دچار اشتباه مى‌شويم، گاهى در تصديق به نفع دقت كافى نمى‌كنيم و جهل، باعث لغزش ما در عمل مى‌شود.

گاهى يك كار هم داراى منفعت است و هم داراى مضرت، و در ترجيح بين آن دو، به جاى تعقل، احساسات ما مداخله مى‌كند، و به قول معروف در ترجيح، عمل يا ترك آن مى‌گوييم سر فداى شكم. جان فداى عورت آن وقت ضرر زيادى را براى نفع اندك قبول مى‌كنيم.

توضيح اينكه: ممكن است كارى براى تأمين پاره‌اى از غرايز ما مفيد ولى براى پاره ديگر از غرايز يا تكامل صفات انسانى نامطلوب باشد، مثلا تصرف مال مردم به عنوان غير مشروع ملائم با شهوت ما به مال است، ولى با وجدان انسانى ما كه با ظلم مخالف است، مغايرت دارد در ترجيح يكى بر ديگرى، افراد انسان متفاوت‌اند، و سر اين تفاوت، در مراتب تربيت آنان است و حتى گاهى در كدورت و شفافيت روح او.

آيا منافع فرد بر منافع عمومى مقدم است يا برعكس؟