استعاره ١ به دست می‌آید و در حقیقت، عمل تشبیه به منزله یک معادله است که در میان مشبّه و مشبّه‌به انجام می‌گیرد که با ملاحظه خواص و اوصاف مشبه به احساسات درونی بیدار شده و یک سلسله معانی احساسی به سوی مشبه اضافه‌

[١]. تشبیه و استعاره و تمثیل از اصطلاحات مخصوص علمای ادب در فن بلاغت است. در گفتگوهای معمولی به مطلق بیان مشابهت بین چیزی و چیز دیگر «تشبیه» گفته می‌شود ولی در اصطلاحات ادبی «تشبیه» فقط به موردی اطلاق می‌شود که هر دو طرف تشبیه (مشبّه و مشبّه به) در کلام ذکر شود.

در تشبیهات اگر کلماتی که دلالت بر مشابهت می‌کند از قبیل کلمات «چه» و «چون» و «مانند» و امثال اینها (در زبان فارسی) ذکر شود آن تشبیه «تشبیه ساده» تلقی می‌شود مانند تشبیه مردم دانا به زر خالص و تشبیه اشراف زادگان نادان به سکه تقلبی در این شعر شیخ:

وجود مردم دانا مثال زرّ طلاست‌		به هر کجا که رود قدر و قیمتش دانند
بزرگزاده نادان به شهر وا ماند		که در دیار غریبش به هیچ نستانند

و اگر این کلمات از عبارت اسقاط شود آن تشبیه «تشبیه بلیغ» خوانده می‌شود مانند تشبیه امیر سامانی به ماه و تشبیه بخارا به آسمان در این شعر رودکی:

میر ماه است و بخارا آسمان‌		ماه سوی آسمان آید همی‌

و اما اگر از دو طرف تشبیه فقط یکی ذکر شود مثل آنکه فقط به ذکر مشبه به قناعت شود و در موردی که می‌خواهیم حکمی را برای مشبه اثبات کنیم لفظ مشبه به را به جای لفظ مشبه آورده و با آن لفظ «عاریتی» از مشبه تعبیر کنیم اصطلاحا «استعاره» خوانده می‌شود مانند تعبیر از محبوب به ماه در این شعر شیخ:

ببند یک نفس ای آسمان دریچه صبح‌		بر آفتاب که امشب خوش است با قمرم‌

و مانند تعبیر از عالم تن و علائق جسمانی به زندان سکندر و تعبیر از عالم معنویات به ملک سلیمان در این شعر خواجه:

دلم از وحشت زندان سکندر بگرفت‌		رخت بر بندم و تا ملک سلیمان بروم‌