است بیرون بکشد ولی استقراء که مبتنی بر تجربه است به چه حق از حدود تجربی تجاوز می‌کند و حکمی را که درباره مجرّبات صادق است درباره وقایعی که هنوز تجربه نکرده است تعمیم می‌دهد؟ یعنی مشاهدات و آزمایشهای ما که در مکان و زمان معینی انجام می‌گیرد چگونه باعث می‌شود که ما قانونی عمومی برای تمام ازمنه و امکنه وضع کنیم؟ و چگونه می‌توانیم یقین کنیم که امور مجهول بیشمار دیگر مانند امور معدودی است که ما تجربه کرده‌ایم؟ مبحث مشکل راجع به اساس استقراء عبارت از این مسائل است. معمولًا در اینکه استقراء بر اصل یکسان و متحدالشکل بودن طبیعت مبتنی است بین دانشمندان توافق حاصل است؛ یعنی اگر طبیعت همیشه یک جریان را بپیماید کافی است که ما در یک زمان و مکان معینی بین حوادث رابطه‌ای ملاحظه کنیم و از آنجا پی ببریم که این رابطه همیشه و در همه جا برقرار خواهد بود. ولی مشکل همه اینجاست که چگونه ممکن است ما یقین داشته باشیم که طبیعت همیشه یک جریان را به نحو متحد الشکل طی می‌کند؟ فلسفه تجربی که قائل است به اینکه تمام افکار ما در نتیجه تجربه حاصل می‌شود اصل متحدالشکل بودن طبیعت را هم به وسیله تجربه توجیه کرده می‌گوید: تنها امری که به بشر ثابت کرده است که طبیعت جریان متحدالشکلی را سیر می‌کند تجربه است و فیلسوف انگلیسی جان استوارت میل در کتاب منطق خود این نظریه را تأیید کرده و مرجع برهان او در این باب «اصل علّیت عمومی» است که علت معین همیشه موجب معلول معین می‌شود و این قانون علیت عمومی، امری نیست که خرد قبل از تجربه به آن پی برده باشد و از اصول فکر به شمار برود زیرا منطقاً ناممکن نیست که حوادث از روی تصادف و اتفاق حاصل شود؛ آنچه باعث اعتقاد بشر به این مطلب شده همان تجربه است که انسان به وسیله آن دریافته است که همیشه علت معین موجب معلول معین می‌شود لا غیر. پس این اصل علیت عمومی که جان استوارت میل مبنای استقراء می‌داند خود در نتیجه استقراء و تعمیم ملاحظاتی که از راه آزمایش حاصل می‌شود به دست آمده است، ولی در اینجا نباید تصور کرد که در این‌