جامع المسائل - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٦٩ - مسائل متفرقه خريدوفروش

سؤال ١٠٨٠: آيا خريدوفروش زمين موات و احياى آن جايز است؟ و احياى آن به چه صورتى محقق مى‌شود؟

جواب: زمينى كه در اصل موات بوده چنانچه حريم نباشد، تا زمانى كه احيا نشود قابل فروش نيست، و هر كسى حق احياى آن را دارد، و به احياء مالك آن مى‌شود و بعد مى‌تواند بفروشد مگر اينكه بر خلاف مقررات نظام باشد. و احياء اگر به منظور سكنى باشد به ساختن بناى قابل سكونت تحقق پيدا مى‌كند و اگر به منظور زراعت باشد به آماده كردن آن براى كشت و زرع و اجراى آب و امثال آن مى‌باشد.

سؤال ١٠٨١: يك مزرعه و چشمه‌اى واقع در آن، چند مالك داشته است. چشمه خشك مى‌شود و تعدادى از مالكين به خرج خود قناتى حفر مى‌كنند، يكى از مالكين كه در مخارج قنات، دخالت نداشته است؛ بعد از چندى زمين خود را مى‌فروشد، حال خريدار به حساب اينكه زمين مذكور از چشمه سابق آب داشته، ادعاى حق آب از قنات را دارد، آيا او چنين حقى را دارد؟

جواب: در فرض سؤال، كه خريدار يكى از مالكين زمين مذكور را بعد از خشك شدن آب چشمه و با علم به آن خريده است، نسبت به آب قنات، حقى ندارد و از آن سهمى نمى‌برد و اگر اختلاف وجود دارد به دادگاه مراجعه شود.

سؤال ١٠٨٢: شخصى خانه خود را به مبلغ معين، مسلوب المنفعه مادام العمر، مى‌فروشد، آيا چنين معامله‌اى صحيح است؟

جواب: اين معامله باطل است چون مسلوب المنفعه بودن، مجهول و غررى است و جهل آن به اصل بيع سرايت مى‌كند و بيع را غررى مى‌كند و موجب بطلان آن مى‌شود.

سؤال ١٠٨٣: مقاديرى زمين كشاورزى به همراه آب مربوطه، موافق عرف محلى، طبق سند عادى در سال ٧٠ خريدارى و عوض و معوّض به قبض طرفين رسيده است و به همين مناسبت در اجراى تصرف مالكانه، خريدار اقدام به احداث تأسيساتى، كرده است. در سال ٧٢ دادگاه انقلاب اسلامى اقدام به مصادره اموال فروشنده، از جمله، اراضى مزبور كرده است. با توجه به موارد فوق، حقوق خريدار در خصوص اهل زمين، توسعه آب و آبادانى، و تأسيسات‌