جامع المسائل - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٧٠ - مسائل متفرقه خريدوفروش

احداثى به چه كيفيت قابل استيفا است؟

جواب: در فرض سؤال، كه مصادره زمين، طبق موازين شرع، انجام شده است.

اگر فروشنده، خريدار را فريب داده باشد، فروشنده ضامن اصل پول و تمام خسارات وارده است و نسبت به تأسيسات و توسعه آب و آبادانى هم مصادره‌كننده با خريدار توافق كنند و زمين را به او اجاره دهد. يا تأسيسات و توسعه آب و غيره را از او اجاره كند و بدين طريق خريدار، حق خود را استيفا كند. ولى در صورت عدم توافق، مصادره‌كننده مى‌تواند تأسيسات و هرچه هست جمع‌آورى و به خارج زمين منتقل كند و هر خسارتى از اين بابت وارد شد، خريدار مى‌تواند از فروشنده بگيرد.

و اگر فريب در كار نبوده و طرفين مى‌دانسته‌اند كه زمين در معرض مصادره است و در عين حال اقدام به معامله كرده‌اند در اين فرض خريدار مى‌تواند به فروشنده مراجعه كند و هر مقدار پول زمين را كه موجود است از وى پس بگيرد و هرچه كه تلف شده يا مصرف شده نمى‌تواند مطالبه كند، چون خودش تسليط مجانى كرده است و تأسيسات و آبادانى هرچه هست مال خريدار است كه مى‌تواند مانند فرض سابق با مصادره‌كننده توافق و عمل كند. ولى در اين فرض اگر خسارتى وارد شد به عهده خود خريدار است چون خود اقدام كرده و خسارت مستند به فروشنده نيست.

و اگر هيچ يك از طرفين نمى‌دانسته‌اند و بعدا متوجه شده‌اند و هنگام معامله، زمين ملك طلق فروشنده بوده است. در اين فرض خريدار مى‌تواند پول اصل زمين را كه داده از فروشنده بگيرد و تأسيسات و غيره مال خريدار است كه يا زمين را اجاره كند يا به مصادره‌كننده اجاره دهد كه حق خود را بدين طريق استيفا كند و متضرر نشود و در عين حال مصادره‌كننده، مى‌تواند تأسيسات را جمع و به خارج منتقل كند و در اين فرض خسارات وارده به عهده كسى نيست چون كسى مقصر نيست و مستند به فروشنده نمى‌باشد.