فرهنگ قرآن - امامی، عبدالنبی - الصفحة ٧٧٢ - ٤ وفای به عهد در تفاسیر روایی
علّامه سید هاشم بن سید سلیمان بن سید اسماعیل حسینی بحرانی در تفسیر
برهان، و محدث جلیل علامه شیخ عبد علی بن جمعه عروسی در تفسیر نور الثقلین،
و علّامه شیخ جلال الدین، عبد الرحمن سیوطی رضی اللّه عنه در تفسیر در
المنثور، روایاتی را در ذیل هریک از آیات منتخب این فصل آوردهاند که در
این باب، بعد از ذکر هر آیه، به نقل برخی از آن روایات میپردازیم.
فی
قوله تعالی: «یا بَنِی إِسْرائِیلَ اذْکُرُوا نِعْمَتِیَ الَّتِی
أَنْعَمْتُ عَلَیْکُمْ وَ أَوْفُوا بِعَهْدِی أُوفِ بِعَهْدِکُمْ وَ
إِیَّایَ فَارْهَبُونِ» [١]، روایاتی را ذکر نمودهاند، از جمله:
الف-
ابن بابویه در کتاب علل الشرایع با اسنادش از ابی عبد اللّه، امام صادق
علیه السّلام روایت کند که فرمود: «و یعقوب هو اسرائیل و معنی اسرائیل عبد
اللّه؛ لان اسرا هو عبد، و ایل هو اللّه عزّ و جلّ»:
و یعقوب همان
اسرائیل بوده و معنای اسرائیل، عبد اللّه است؛ زیرا «اسر» به معنای عبد
بوده و «ایل» همان اللّه عزّ و جلّ است، و در خبر دیگری هم روایت شده که:
«ان اسرا هو القوة، و ایل هو اللّه عزّ و جلّ، فمعنی اسرائیل قوة اللّه.»:
همانا «اسر» همان قوه بوده و ایل همان اللّه عزّ و جلّ است، پس معنای
«اسرائیل»، قوة اللّه میباشد. [٢]
ب- در عیون الاخبار با اسنادش تا
برسد به امیر المؤمنین علیه السّلام، حدیثی طولانی نقل شده که در ضمن آن،
از حضرت از شش نفر از پیامبران سؤال گردیده که برای آنان دو اسم است، پس آن
حضرت گفت: «یوشع بن نون، و هو ذا الکفل، و یعقوب و هو اسرائیل ...»؛ یعنی
یوشع بن نون، و او ذا الکفل است، و یعقوب که او اسرائیل است. [٣]
ج-
محمّد بن یعقوب از علی بن ابراهیم با اسنادش، از سماعه از ابی عبد اللّه،
امام صادق علیه السّلام که حضرت درباره قوله عزّ و جلّ: «وَ أَوْفُوا
بِعَهْدِی»، گفت: «بولایة امیر المؤمنین علیه السّلام. اوف بعهدکم اوف لکم
الجنه.»؛ یعنی امام صادق علیه السّلام فرمود: به ولایت امیر المؤمنین علیه
السّلام به عهدتان وفا کنید تا به عهدم، بهشت، برای شما وفا کنم. [٤]
[١]. بقره/ ٤٠.
[٢]. نور الثقلین، ج ١، ص ٧١، حدیث ١٥٦ و ١٥٧.
[٣]. نور الثقلین، ج ١، ص ٧١.
[٤]. نور الثقلین، ج ١، ص ٧٢، حدیث ١٦٠- برهان، ج ١، ص ٥٧.