سوراخ پس یا پیش آدمی، عورت زن، شرمگاه، جمع آن، فروج است، و «فرج» (به ضمّ فاء و فتح راء)، جمع فرجه، و «فرجه» (به ضمّ فاء و فتح جیم)؛ یعنی شکاف، رخنه. [١] ٣. غض از ابصار و حفظ فروج در تفاسیر

اشاره

شیخ طایفه، طوسی قدّس سرّه در تفسیر تبیان فی قوله تعالی: «وَ الَّتِی أَحْصَنَتْ فَرْجَها فَنَفَخْنا فِیها مِنْ رُوحِنا وَ جَعَلْناها وَ ابْنَها آیَةً لِلْعالَمِینَ» [٢]، فرموده: خدای تعالی به پیامبرش صلّی اللّه علیه و آله می‌فرماید: و هم‌چنین به یاد بیاور، «الَّتِی أَحْصَنَتْ فَرْجَها»؛ یعنی مریم دختر عمران را، و «احصان»، نگهداری شی‌ء است از فساد. پس مریم علیها السّلام فرجش را با منع از فساد، نگهداری نمود، و خدا او را ثنا گفت و فرزند عظیم الشأنی به او روزی نمود، نه مانند فرزندان مخلوقان که همه آنها از نطفه به وجود می‌آیند، و آن، فرزند عظیم الشأن را پیامبر قرار داد، و قوله: «فَنَفَخْنا فِیها مِنْ رُوحِنا»؛ یعنی در او روح مسیح را جاری نمودیم؛ هم‌چنان‌که با دمیدن، هوا جریان پیدا می‌کند، و روح را بر وجه مالکیت، به نفس خودش اضافه نمود، تا در اختصاص به ذکر، شرافتی برای او باشد، و گفته‌اند: البته، خدای تعالی جبرئیل علیه السّلام را امر فرمود تا روح را در فرجش بدمد و مسیح را در رحم او آفرید، و قوله: «وَ جَعَلْناها وَ ابْنَها آیَةً لِلْعالَمِینَ»؛ یعنی البته، ما مریم علیها السّلام و فرزندش را آیه در موضع دلالت برای هر دوی آنها بوده، پس نیازی به تثنیه آوردن نیست، و آیه در هر دو، بدون تذکیر آمده، پس او در گهواره تکلّم نمود؛ زیرا ایجاب می‌نمود حدود او را از عیب پاک و مبرا سازد، و در این سخن گفتن در گهواره، دلیلی آشکار است بر وسعت مقدورات خدای تعالی، و این‌که او تعالی هرگونه بخواهد، تصرّف می‌کند. [٣]
نیز فی قوله تعالی: «قُلْ لِلْمُؤْمِنِینَ یَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ وَ یَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذلِکَ أَزْکی لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِما یَصْنَعُونَ» [٤]، فرموده: خدای تعالی پیامبر صلّی اللّه علیه و آله را مخاطب قرار داد،

[١]. فرهنگ عمید، ص ٨٦٣.
[٢]. انبیاء، ٩١.
[٣]. تبیان، ج ٧، ص ٢٤٥.
[٤]. نور، ٣٠.