فرهنگ قرآن - امامی، عبد‌النبی - الصفحة ٣٧٥ - ٣ فرح در تفاسیر

را اندوهگین کردن، و تفریح؛ یعنی شادمانی کردن، و مفرّح؛ یعنی شادی‌آورنده، و داروی مقوّی دل، و مفرح، مفعول است به معنای درویش، نیازمند، و آن‌که اصل و تبارش را نداند، و مفراح؛ یعنی کسی که بسیار شادمانی کند، و أفراح یعنی شادمانی‌ها. [١]
در فرهنگ عمید فرموده: تفریح، شادمانی کردن و شادمانی است، و فرح (به فتح فاء و راء)؛ یعنی شاد شدن، شادمانی، شادی، و فرحت (به فتح فاء و حاء)؛ یعنی مسرّت، شادی، شادمانی به معنای مژدگانی هم می‌گویند، و مفرح (به ضمّ میم و فتح فاء و کسر رای مشدّد)؛ یعنی فرح‌آور، شادکننده. [٢] ٣. فرح در تفاسیر

شیخ طایفه، طوسی قدّس سرّه در تفسیر تبیان فی قوله تعالی: «إِنْ تَمْسَسْکُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَ إِنْ تُصِبْکُمْ سَیِّئَةٌ یَفْرَحُوا بِها وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا لا یَضُرُّکُمْ کَیْدُهُمْ شَیْئاً إِنَّ اللَّهَ بِما یَعْمَلُونَ مُحِیطٌ.» [٣]، فرموده: «إِنْ تَمْسَسْکُمْ حَسَنَةٌ»، مراد از «حَسَنَةٌ» در این‌جا، آن چیزهایی است که خدای تعالی به واسطه اجتماع (یا وحدت) کلمه، به آنان انعام فرموده، از قبیل:
الفت و مهربانی، و غلبه و پیروزی، و مراد از «سَیِّئَةٌ»، محنت و اندوهی است که به واسطه موفقیت دشمنانشان و به سبب اختلاف کلمه، بر آنان عارض است، و آنچه موجب تفرقه بین آنها می‌شود نیز سبب پیروزی دشمنان و ایجاد غم و اندوه آنان است.
این، قول حسن، قتاده، ربیع و ابن جریح است، و قوله: «وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا»؛ یعنی: و اگر خویشتن‌داری کنید و با خودداری از معاصی خدای تعالی، تقوای الهی داشته باشید و طاعات او را انجام دهید، «لا یَضُرُّکُمْ کَیْدُهُمْ شَیْئاً»؛ یعنی مکر آنان که بر شما احاطه نموده تا کراهات و بدی‌هایشان را بر شما واقع کنند، هیچ ضرری به شما نمی‌زند، و «کید»، آن مکری است که بر صاحبش احاطه می‌گردد تا کراهت و بدی‌اش را بر او واقع

---

[١]. ملخص المنجد و منتهی الأرب، ص ٦٢٨.
[٢]. فرهنگ عمید، ذیل لغات مذکور.
[٣]. آل عمران/ ١٢٠.