فرهنگ قرآن - امامی، عبد‌النبی - الصفحة ٣١٥ - ٢ در معنای غض از ابصار و فروج

در فرهنگ لغات در معنای «غضّ» و مشتقات آن فرموده: «غضّ»؛ یعنی نرم، تازه، شکوفه نازک، گوساله نوزاد، جمع آن، غضاض است، و تازه‌روی، و خندان، و جوانی، و «غضّة»؛ یعنی خواری و کمی، جمع آن، غضض است، و «غضیضه» و «غضاضة»؛ یعنی کمی و خواری، جمع آن، غضائض است، و «غضیض»؛ یعنی نرم و تازه و شکوفه نورسته و چشمی که سست نگاه کند و مژگانش سست باشد یا موقع نگاه سر به زیر افکند، و خواری و کمی، جمع آن، اغضّة و اغضّاء است، و «غضاض»؛ یعنی بینی و آنچه به آن پیوسته باشد، یا مابین بینی و موی پیشانی، یا مقدم سر، و «غضّ بصره»؛ یعنی چشم پوشید از آنچه ناروا بود، و «غضّ طرفه»؛ یعنی چشم پوشید، درگذشت. [١]
و در معنای «فرج» و مشتقات آن فرموده: «فرج»، مصدر است به معنای شکاف بین دو چیز، شکاف جامه، جای ترسناک، عورت انسان، و مرز بین کفار و مسلمین. جمع آن، فروج است، و «فرج»؛ یعنی گشادگی در کار، و «فرجة»؛ یعنی گشادگی و شکاف بین دو چیز، و جمع آن، فرج است، و «فرجه»، «فرجة»، «فرجة»؛ یعنی رهایی از اندوه و غم، و سختی. «فرّوج»؛ یعنی جوجه مرغ و کبوتر، جامه کودک شیرخوار، جامه‌ای که شکاف آن از پس باشد، و جمع آن فراریج است، و یک دانه جوجه را «فرّوجة» گویند، و «إفراج»؛ یعنی گشادن، یکسو شدن، و رها کردن بند و غیره، برطرف شدن گرد، و «تفرج»؛ یعنی برطرف شدن و زایل شدن اندوه و سختی، و «تفریج»؛ یعنی گشادن، بردن، دور کردن اندوه، پیر شدن، و «انفراج»؛ یعنی گشادگی، برطرف شدن اندوه، رهایی از غم، فراخی بین دو چیز، و «مفرّج»؛ یعنی شانه سر، و کسی که آرنج او از بغلش دور باشد. [٢]
در فرهنگ عمید در معنای «فرج» و مشتقات آن فرموده: «فرج» (به فتح فاء و راء)، گشایش در کار، گشادگی، و «فرج» (به فتح فاء و سکون راء)؛ یعنی سوراخ، شکاف،

---

[١]. ملخص المنجد و منتهی الأرب، ص ٦٠١.
[٢]. همان، ص ٦٢٨- ٦٢٧.