مديريت و فرماندهى در اسلام - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٩ - ٨- جمع آورى اطّلاعات و آمار

«كانَ رَسُولُ اللَّهِ اذا بَعَثَ جَيْشاً وَامَّهُمْ اميراً بَعَثَ مَعَهُمْ مِنْ ثِقاتِهِ مَنْ يَتَجَسَّسُ لَهُ خَبَرَهُ؛

هنگامى كه رسول اللّه صلى الله عليه و آله و سلم لشگرى را مى‌فرستاد و اميرى بر آنها مى‌گمارد، كسى از افراد مورد اعتماد خود را با آنها اعزام مى‌داشت تا مسائل مربوط به او را گزارش دهد». [١]

٣- پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در جنگ «احد» براى كسب خبر، «أَنَسَ» و «مونس»، فرزندان «فُضالَة» را بيرون فرستاد تا او را از اخبار قريش آگاه سازند؛ آن دو نفر خبر آوردند كه سپاه قريش نزديك به مدينه است؛ و مركبهاى خود را براى چرا در كشتزارهاى مدينه رها كرده‌اند؛ و آنان سه هزار شتر و دويست اسب و تجهيزات ديگر به همراه دارند. [٢]

٤- در غزوه «حديبيّه»، پيامبر گرامى دستگاه اطّلاعاتى خود را جلوتر از لشگر فرستاد تا اگر در نيمه راه به دشمن برخوردند، فوراً پيامبر را مطّلع سازند؛ در نزديكى «عُسْفان» يك مرد «خُزاعى» كه عضو دستگاه اطّلاعات پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بود حضور پيامبر رسيدو گزارش داد كه: «قريش از حركت شما آگاه شده‌اند، و نيروهاى خود را گرد آورده و به «لات» و «عُزّى» سوگند ياد كرده‌اند كه از ورود شما به مكّه جلوگيرى نمايند» [٣].

٥- از آن روز كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم پايه‌هاى حكومت اسلامى را در مدينه گذارد، پيوسته مأمورانى را اعزام مى‌كرد تا او را از اوضاع خارج مدينه و تحّولات نظامى و سياسى آگاه سازند؛ از جمله پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در ماه رجب، گروهى از مهاجران را كه عدّه آنها به ١٨ نفر بالغ مى‌شد، به فرماندهى «عبداللّه بن جَحْش» مأموريّت داد تا از جادّه مدينه به سمت مكّه حركت كنند، و دستور داد نامه‌اى نوشتند و آن را بستند و به دست فرمانده‌

[١]- قرب الاسناد، ص ١٤٨.

[٢]- مغازى واقدى، ج ٢، ص ٢٠٦.

[٣]- مجمع البيان، ج ٢، ص ٤٨٨.