مديريت و فرماندهى در اسلام - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٣ - ٧- بررسى عوامل پيروزى و ناكامى و بهرهگيرى از آنها

١- در صورتى كه عامل «يأس و نوميدى» و «ضعف روحيّه‌ها» شود.

٢- در صورتى كه به هيچ وجه مورد تحليل و بررسى قرار نگيرد، و از آنها براى تجديد نظر و تكميل برنامه‌هاى گذشته؛ جبران خطاها؛ ارزيابى مجدّد نيروها؛ استفاده نشود.

البتّه بايد نهايت كوشش را به كار برد تا ناكامى و شكستى در هيچ مقطع رخ ندهد؛ ولى در صورت بروز چنين امرى، يكى از وظايف مهمّ «مدير» و «فرمانده» اين است كه جلسات مشورتى مكرّر و مستمر و منظّم براى ارزيابى علل ناكامى تشكيل دهد.

مهمترين مسأله اين است كه امور زير در اين نشست‌ها دقيقاً رعايت شود:

١- از ذكر حقايق تلخ، هر چه باشد، نبايد چشم پوشيد؛ و با تسلّط بر نفس، آنها را دقيقاً مورد بررسى و اعتراف قرار داد.

٢- از توجيه‌گرى پيرامون عوامل شكست و اصرار بر تبرئه خويش، يا افكندن گناه به گردن «اشخاص» يا «عوامل» ديگر به شدّت پرهيز كرد، چرا كه چيزى خطرناكتر از آن نيست كه انسان، ضعفها و نارسائيهاى خود را ناديده بگيرد، و به گردن ديگران بيندازد، و بار ديگر ضربه بخورد و شكستها تكرار شود.

٣- در بررسى عوامل ناكامى بايد شجاعت به خرج دارد؛ تعصّب و رو در واسى را كنار گذارد؛ و با توكّل بر خدا و خلوص نيّت و صفاى قلب، و شهامت لازم، مسائل را مورد بررسى قرار داد؛ و تمام مسؤوليّتهاى ناشى از آن را پذيرا شد كه تنها در اين صورت است كه مى‌توان علل واقعى رايافت، و از آن نردبانى براى ترقّى ساخت، و پلى براى پيروزى!

٤- بايد به هنگام بررسى اين مسائل حسّاس، كه وسوسه‌هاى شيطانى امور غير واقعى را در نظر انسان زينت مى‌دهد و به مضمون:

«وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ اعْمالَهُمْ» سعى در گمراه ساختن انسان دارد، خود را به خداوند سپرد و از پيشگاه مقدّسش مدد خواست كه چشمى بينا و موشكاف و دلى دانا و حقيقت جو براى رسيدن به واقع به او