جامى از زلال كوثر - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٢٠ - ب) توجه به مرز ميان مسايل حقوقى و اخلاقى
مجموعه اين مسايل و دستورات در قرآن و روايات به صورتى منسجم و هماهنگ، بيان شده است و اين روش، بهترين شيوه تربيتى ميباشد؛ چرا كه مخاطب را هم به وظيفههاي واجب خود متوجه ميگرداند و هم او را به سوى فضيلتهايي اخلاقى سوق ميدهد كه موجب كمالِ رفتارهاى او و در نتيجه تكامل بيشتر روح او ميشود.
بيان نمونههايي از مسايل حقوقى و اخلاقى، مسأله را روشنتر ميکند:
پرداخت مخارجِ ضرورى زن از سوى مرد، يك واجب حقوقى است كه در صورتِ تخلف مرد، زن ميتواند از او به دادگاه شكايت كند؛ اما توسعه در وضعيت معاش خانواده و خريد هديه براى اعضاى آن، توصيهاي ارزشى و اخلاقى است. تمكين زن در مقابل مرد، يك واجب حقوقى است؛ اما زينت و خودآرايى زن براى شوهر، يك فضيلت اخلاقى است. حجاب و پوشش مناسب براى بانوان يك واجب شرعى است؛ اما حجاب با چادر، يك ارزش اخلاقى است. اينكه در روايات، يكى از بزرگترين عبادتهاي زن، اطاعت و انقياد كامل او در مقابل شوهر معرفى ميشود، به فضيلت و ارزشى اخلاقى نظر دارد؛ نه به حكمى حقوقى و قانونى. مبادا برخى بپندارند كه اسلام زورگويى و تضييع حقوق زن را در خانواده براى مردان مجاز دانسته است.
فرموده حضرت زهرا(عليها السلام) نيز در بيان بهترين سيره براى زنان، روشن كننده فضيلت و ارزشى اخلاقى است كه در صورت عدم وجود رجحان و ضرورت، بهترين و مطلوبترين سيره براى بانوان است؛ بدين معنا كه قرار گرفتن زن در منزل و دورى او از همه نامحرمان ـ اگر ممكن باشد و مرجِّحى در كار نباشد ـ باعث ايجاد و دوام آرامش لازم براى انجام وظايف زنانه و مادرانه او در عرصه خانواده و در نتيجه، بهترين زمينهساز كمال معنوى زن در راستاى قرب به خدا خواهد بود.
و همين است حكمتِ بيان ديگر آن حضرت كه فرمود: نزديکترين حالت زن به پروردگارش، آن زمانى است كه در خانه خويش ميماند (و به امور خانواده و تربيت فرزند ميپردازد).[١]
[١] روزى پيامبر گرامى اسلام از ياران خويش پرسيد: در كدام لحظه، زن به خدا نزديکتر است؟ پيامبر، هيچ پاسخى را نپسنديد تا اينكه حضرت زهرا(عليها السلام)سؤال پدر را شنيد و اينگونه پاسخ فرمود:« أَدْنَى مَا تَكُوَن مِنْ ربها أَنْ تَلْزَمَ قَعْرَ بيتها». بحارالانوار: ج ٤٣، ص ٩٢ و ج ١٠٠، ص ٢٥٠. مجمع الزّوائد: ج ٩، ص ٢٠٢. مناقب ابن مغازلى: ص ٣٨١.