از ديدگاه اسلام ، حيا در نظام تربيتى انسان از جايگاه والايى برخوردار است . در بحث انسان شناسى ، اخلاق در درجه نخست اهمّيت قرار دارد كه در بردارنده عناصر بسيارى است . در ميان اين مجموعه عناصر ، برخى از عوامل ، امتياز و برترى ويژه اى نسبت به ديگر عوامل دارند كه اصطلاحا «مكارم اخلاق» ناميده مى شوند . [١] در اين مجموعه مكارم (شايستگى ها) ، عنصر يا عامل «حيا» در رأس همه قرار دارد . [٢] رسول گرامى اسلام ، خُلق و خوى اسلام را حيا معرّفى كرده [٣] و فرموده است : حيا ، همه دين است . [٤] در روايات متعدّدى آمده است كه اگر حيا نباشد ، همه چيز جايز مى شود . [٥] اين موارد و موارد متعدّد ديگرى از اين دست ، نشان دهنده جايگاه ممتاز اين صفت در ساختار روانى انسان ، و حكايتگر اهمّيت فوق العاده آن در موفّقيت انسان است . اين جايگاه ممتاز ، به جهت ماهيت ويژه اى است كه حيا دارد .

[١] ر . ك : ميزان الحكمة ، ج ٤ ، ص ١٥٢٨ ـ ١٥٣٢ (ابواب ١١٠٨ ـ ١١١٢) .[٢] ر . ك : الكافي ، ج ٢ ، ص ٥٥ ، ح ١ .[٣] رسول خدا صلى الله عليه و آله مى فرمايد : «إنّ لكلّ دين خُلقا وإن خُلق الإسلام الحياء» (سنن ابن ماجة ، ج ٢ ، ص ١٣٩٩) .[٤] كنز العمّال ، ح ٥٧٦١ .[٥] ر . ك : بخش چهارم ، فصل چهارم .