غنچه هاي شرم - پسنديده، عباس - الصفحة ٣٤
در هر يك ، مجموعه اى از افراد حضور دارند كه با هم آشنا مى شوند . نخست در مساجد محل با هم آشنا مى شوند ، سپس روز جمعه مردم همه محلّه ها در نماز جمعه ، يكديگر را مى بينند كه جمعيت بيشترى حضور دارند و ... . اين قبيل امور عبادى ، قلمرو آشنايى افراد با يكديگر را گسترش داده ، قلمرو گم نامى را كاهش مى دهند . امام على عليه السلام درباره ثمره رفت و آمد به مساجد ، همواره مى فرمود : هر كه به مساجدْ رفت و آمد داشته باشد ، يكى از اين هشت چيز را به دست مى آورد : برادرى كه در راه خدا سودرسان باشد ، يا دانش گلچين شده ، يا نشانه اى محكم و استوار ، يا رحمت منتظره ، يا سخنى مى شنود كه او را به هدايتْ رهنمايى مى كند ، و يا گناهى را از سرِ ترس يا شرم ، ترك مى كند . [١] از فرهنگ مسجد ، اين است كه اهل ايمان ، يكديگر را مى بينند و از حال هم باخبر مى شوند و به كمك يكديگر مى شتابند . دامنه آشنايى در مساجد ، بايد به گونه اى باشد كه اگر كسى به مسجد نيامد ، عدم حضور وى ، محسوس باشد و ديگران نسبت به آن ، حسّاس باشند و پِيجوى وى شوند . رسول خدا اين گونه بود و هر وقتْ كسى را در مسجد نمى ديد ، سراغ وى را مى گرفت .
ـ همسايه ها
مسئله ديگر در شهرنشينى اسلامى ، ارتباط با همسايگان است . اسلام بر مسئله ارتباط با همسايه ، بسيار تأكيد كرده است . جبرئيل عليه السلام ، آن قدر بر حرمت همسايه تأكيد مى كرد كه رسول خدا گمان بُرد همسايه از همسايه ، ارث مى برد . [٢] و رسول خدا نيز آن قدر سفارش همسايگان را به مردم مى كرد
[١] المعجم الأوسط ، ج ٤ ، ص ٢٥١ ؛ كنزالعمّال ، ج ٦ ، ص ٤٧٥ ، ح ١٦٦٢١ .[٢] نهج البلاغه ، نامه ٦٩ .[٣] كتاب من لايحضره الفقيه ، ج ١ ، ص ٢٣٧ ؛ بحار الأنوار ، ج ٨٣ ، ص ٣٥١ .[٤] كتاب من لايحضره الفقيه ، ج ١ ، ص ٥٢ (ح ١٠٨) .[٥] الكافى ، ج ٧ ، ص ٥١ ، نهج البلاغه ، نامه ٤٧ .[٦] غررالحكم و دررالكلم ، ح ٩٥٢٨ ؛ مسند أحمد ، ج ٦ ، ص ٨ .[٧] السيرة النبويّة ، ج ٢ ، ص ١٤٩ .[٨] الجامع الصغير ، ج ١ ، ص ٥٧٣ (ح ٣٧٠٦ .)[٩] الكافى ، ج ٥ ، ص ٣١ ؛ مكارم الأخلاق ، ص ١٢٦ .