(٢). این مصادیق تازه دارای این حدود هستند تا جایی که احساسات و دواعی موجودند، و با از میان رفتن آنها از میان می‌روند و با تبدل آنها متبدل می‌شوند چنانکه مثلًا می‌توان ١ روزی یک فرد انسان را از روی احساسات ویژه «شیر» تصور

کلام خود مدعی است که «مشبه» اساساً از مصادیق «مشبه به» است. قرائن لفظی و محاوراتی عمومی بشر مؤید این مطلب است. مثلًا در مثال گذشته هنگامی که انسان در حالی که شخص معینی را مورد اشاره قرار می‌دهد و به مخاطب خود می‌گوید «شیر می‌آید» یک جمله به جای دو جمله به کار برده است: یکی اینکه «فلان شخص می‌آید» و دیگر آنکه «فلان شخص مصداق ماهیت شیر است و حد شیر بر او منطبق است». مفاد جمله ضمنی دوم که فرض و اعتبار شیر بودن یک نفر انسان است (به حسب فرض و اعتبار متکلم) ماهیت استعاره را تشکیل می‌دهد. بعد از سکاکی عده‌ای از علمای ادب این نظریه را پذیرفته‌اند و البته این نظریه تنها جنبه ادبی دارد و ماهیت «استعاره» را که عمل مخصوصی است و سر و کار با محاورات و مکالمات دارد توجیه می‌کند، ولی هنگامی که عمل ذهن و طرز اندیشه سازی نفس را در مورد مطلق «اعتباریات» مورد مطالعه دقیق قرار می‌دهیم نظریه سکاکی را درست می‌بینیم. این است معنای جمله متن که می‌گوید: «در پندار خود حد چیزی را به چیز دیگر می‌دهیم».

[١]. تغیر و تبدل افکار و تصورات اعتباری، چه در اعتباریات اخلاقی و چه در اعتباریات اجتماعی و چه در اعتباریات شعری، زیاد است و اصول کلی این تغییرات به تدریج در طی خود مقاله خواهد آمد. از همه متغیرتر و آنی‌تر اعتباریات شعری است که شاید نتوان تحت ضابط کلی در آورد. شاعر از آن جهت که شاعر است و سر و کارش از طرفی با احساسات و از طرفی با قوه متخیله است جهان را و آنچه در آن است همواره با نیروی تخیل و با عینک احساسات و تمایلات مخصوص خود می‌بیند.

قضاوتهای شاعرانه در مورد هر چیزی همواره از روابط معنوی شاعر و آن چیز حکایت می‌کند نه از اوصاف واقعی نفس‌الامری آن چیز، و به عبارت دیگر افکار شاعرانه انعکاس واقعیت خارجی نیست بلکه انعکاس احساسات درونی خود شاعر است. احساسات درونی شاعر به حسب اوضاع و احوال، مختلف است و از این رو