آداب نماز ( فارسي ) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٨ - فصل نهم در بيان احاديث راجع به حضور قلب

كن خداى تعالى را چنانچه گويا او را مىبينى ، و اگر تو او را نمىبينى او تو را مىبيند . » [١] از اين حديث شريف استفادهء دو مرتبه از مراتب حضور قلب مىشود :
يكى ، آنكه سالك مشاهد جمال جميل و مستغرق تجلَّيات حضرت محبوب باشد به طورى كه جميع مسامع قلب از ديگر موجودات بسته شده و چشم بصيرت به جمال پاك ذى الجلال گشوده گرديده و جز او چيزى مشاهده نكند . بالجمله ، مشغول حاضر باشد و از حضور و محضر نيز غافل باشد .
و مرتبهء ديگر ، كه نازلتر از اين مقام است ، آن است كه خود را حاضر محضر ببيند و ادب حضور و محضر را ملحوظ دارد . جناب رسول اكرم فرمايد : « اگر مىتوانى از اهل مقام اوّل باشى عبادت خدا را آن طور بجا آور ، و الا از اين معنا غافل مباش كه تو در محضر ربوبيّتى . » و البته محضر حق را ادبى است كه غفلت از آن از مقام عبوديت دور است . و اشاره به اين فرموده است . در حديثى كه جناب أبو حمزهء ثمالى رضى اللَّه عنه نقل مىكند ، مىگويد : « ديدم حضرت على بن الحسين سلام اللَّه عليهما را كه نماز مىخواند . عباى آن حضرت از دوشش افتاد . آن را راست و تسويه نفرمود تا آن كه از نماز فارغ شد . سؤال كردم از سببش ، فرمود : واى بر تو ، آيا مىدانى در خدمت كى بودم ؟ » [٢] و نيز از حضرت رسول صلَّى اللَّه عليه و آله منقول است كه « دو نفر از امّت من به نماز مىايستند در صورتى كه ركوع و سجودشان يكى است و حال آن كه ميان نماز آنها مثل ما بين زمين و آسمان است . » [٣] و فرمودند : « آيا نمىترسد كسى كه صورت خود را در نماز بر مىگرداند صورت او چون روى حمار شود . » [٤]

[١] - بحار الانوار ، ج ٧٤ ، ص ٧٤ ، « كتاب الروضة » ، باب ٤ ، حديث ٣ . مكارم الاخلاق ، ص ٤٥٩ . .
[٢] - وسائل الشيعة ، ج ٤ ، ص ٦٨٨ ، « كتاب الصلوة » ، « ابواب افعال الصلوة » ، باب ٣ ، حديث ٦ . .
[٣] - بحار الانوار ، ج ٨١ ، ص ٢٤٩ ، « كتاب الصّلوة » ، باب ١٦ ، حديث ٤١ . .
[٤] - مستدرك الوسائل ، « كتاب الصلوة » ، « ابواب افعال الصّلوة » ، باب ٢ ، حديث ٢٠ . .