آداب نماز ( فارسي ) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٤٤ - وصل و تتميم

وصل و تتميم محمد بن يعقوب ، باسناده عن أبي عبد اللَّه عليه السلام ، قال : اذا اذّنت و اقمت ، صلَّى خلفك صفّان من الملائكة ، و اذا اقمت ، صلَّى خلفك صفّ من الملائكة . [١] و احاديث به اين مضمون زياد است . و در بعض اخبار است كه حد صف بين مشرق و مغرب است . [٢] و در ثواب الاعمال است كه حضرت صادق فرمود : « كسى كه نماز كند با اذان و اقامه ، دو صف از ملائكه پشت سرش نماز كند ، و كسى كه نماز كند با اقامه بدون اذان ، پشت سرش يك صف از ملائكه نماز كند . » راوى سؤال مىكند كه مقدار هر صفى چقدر است . فرمود : « اقلش ما بين مشرق و مغرب است ، و اكثرش ما بين آسمان و زمين است . » [٣] و در بعضى روايات است كه اگر اقامه به غير اذان گفت ، از طرف راست او يك ملك و از طرف چپش يك ملك بايستد [٤] - الى غير ذلك من الاخبار . و اختلاف اخبار شايد به واسطهء اختلاف معارف و خلوص نماز گزاران باشد ، چنانچه از بعضى روايات باب استفاده شود ، مثل روايتى كه وارد شده راجع به نماز با اذان و اقامه در بيابان يا ارض قفراء . [٥] بالجمله ، چون سالك خود را پيشواى ملائكة اللَّه ديد و قلب خود را پيشواى قواى ملكيّه و ملكوتيّه ديد و به اذان و اقامه مجتمع كرد قواى ملكيّه و ملكوتيّه خود را بر او اجتماع نمودند ملائكة اللَّه ، قلب را كه افضل قواى ظاهر و باطن است و شفيع قواى ديگر است امام بايد قرار دهد . و چون قلب ضامن

[١] - « هر گاه اذان و اقامه گفتى ، دو صف از ملائكه پشت سرت نماز مىگزارند ، و چون ( فقط ) اقامه بگويى ، يك صف از ملائكه پشت سرت نماز مىگزارند . » فروع كافى ، ج ٣ ، ص ٣٠٣ ، « كتاب الصّلوة » ، « باب بدء الاذان و الاقامة » ، حديث ٨ . .
[٢] - ثواب الاعمال ، ص ٥٤ ، « ثواب من صلَّى باذان و اقامة » ، حديث ٢ . .
[٣] - منبع پيشين . .
[٤] - وسائل الشيعة ، ج ٤ ، ص ٦٢٠ ، « كتاب الصّلوة » ، « أبواب الاذان و الاقامة » ، باب ٤ ، حديث ٤ . .
[٥] - منبع پيشين ، حديث ٩ . ( يا أبا ذر ، انّ ربّك ليباهى ملائكته بثلاثة نفر رجل في ارض قفراء . . . .