رگشناسى - ابن سينا - الصفحة ١٠ - فهرست مطالب رساله رگشناسى

١٥/ فصل سوم در بيان اينكه دل بمنزله شريان همه تن است، و شريان هر عضو بمنزله دل آن عضو است، و همچنانكه آن روح بخارى كه در دل است نيازمند بدم زدن از راه ريه است- روح بخارى شريانها نيز نيازمند است باين كه از راه مسامهاى تن دم زند.

١٦/ و رد گفتار اطباء متقدم كه حركت نبض را بر سبيل مد و جزر دانسته‌اند، و استدلال بر اينكه شريانها بطبع مى‌جنبند نه بر سبيل جزر و مد.

١٧/ و بيان چگونگى خلقت شريانها و فرق شريانها با رگها.

فصل چهارم در بيان اينكه همواره بين حركت انقباض و انبساط سكونى فاصله است.

١٩/ و كسانى كه اين فاصله را بحساب نياورده و در نيافته‌اند بخطا رفته‌اند، و بيان حركت انبساط و انقباض، و اينكه حركت انقباض را بدشوارى مى‌توان دريافت- و بيشتر پزشك از حركت انبساط استدلال ميكند.

٢٠/ و بيان اجناس ده‌گانه نبض بظاهر گفته پزشكان، و اينكه اقسام اصلى نبض در حقيقت نه گونه بيش نيست.

٢٢ فصل پنجم گفتار در اندازه حركت و تعريف نبض و اقسامى كه از آن پديد مى‌آيد، مانند طويل و قصير و معتدل در امتداد، و عريض و ضيق ٢٣ و معتدل در عرض، و مشرف و منخفض و معتدل در بلندى، و غليظ و دقيق و معتدل در غليظى، و عظيم و صغير و معتدل در عظم.

٢٤/ و بحث در تيزى و درنگى حركت كه دومى از اجناس نبض است، و بيان نبض سريع و بطي‌ء و معتدل در سرعت.

٢٥/ و بحث در باب قوت و ضعف و بيان نبض قوى و ضعيف و معتدل در قوت، و امتياز اين باب از بابهاى ديگر، و اينكه در هر بابى اعتدال بهتر است جز اين باب.