نفس انسانى را دو وجهه است از طرفى مواجه با جسم بوده و توسط آلات بدن را اداره ميكند و از جنبه ديگر كسب فيض از عقل فعال مى‌نمايد و نسبت عقل فعال با نفوس بشرى نسبت آفتاب است كه اشعه خود را در اجسام صيقلى قابل استناره متوجه ميسازد و از حيث طى مراحل علمى و شدت و ضعف اين استناره چهار مرتبه را قائل شده! اول مرتبه عقل هيولائى- دوم عقل بالملكه- سوم عقل بالفعل- اما مرتبه اعلى كه مقام وصول و كمال است در اين مرحله انسان بمقام استفاده كامل از عقل فعال رسيده عالم بانچه كه هست ميشود و براى چنين انسان سعادت‌مند حيوة حقيقى ابدى مقرر است‌

هرگز نميرد آنكه دلش زنده شد بعشق‌

ثبت است در جريده عالم دوام ما