زندگاني حضرت علي الهادى(ع) - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٣٠ - نقطه عطف جنبش مكتبى

باللَّه دادند. به نظر مى‌رسد كه مستعين در نظر داشت جلوى نفوذ تركها را كه نيروى نظامى آنها به نيروى سياسى فزاينده‌اى در كشور مبدل شده بود، بگيرد امّا از طرف آنها و بويژه از سوى «بغاى صغير» با مخالفت سرسختانه‌اى رو به رو شد. آنان با معتز بن متوكّل دست بيعت دادند و ميان ياران و هواداران اين دو خليفه كه مقر اوّلى در بغداد و مقر دوّمى در سامرّاء بود جنگ خونبارى در گرفت. اين جنگ در شرايط اقتصادى كشور بسيار تأثير گذاشت. با به خلافت رسيدن معتز، مستعين به واسط تبعيد شد و سر انجام به دست گروهى كه سعيد خادم رهبرى آنها را بر عهده داشت، به قتل رسيد. [١]

امّا معتز نيز همواره از ناحيه تركان كه پدرش را كشته و پسر عمويش را از خلافت خلع كرده بودند احساس ترس و نگرانى مى‌كرد. بالاخره خلافت براى او نيز پايدار نماند و بطرز فاجعه آميزى به قتل رسيد.

ماجراى كشته شدن معتز بنابه نقل مورخان اين گونه بود:... گروهى از تركان بر او وارد شدند و پاى او را گرفتند و او را روى زمين كشيدند و تا در اتاق آوردند و با گرز، بر سر او زدند و جامه‌اش را دريدند و او را در آفتاب نگه داشتند او از شدّت گرما يك پا بر زمين مى‌نهاد و پاى ديگر بر مى‌داشت. بعضى هم به او سيلى مى‌زدند و او با دست خويش روى خود را مى‌گرفت تا از ضربه‌هاى آنها جلوگيرى كند سپس گروهى از علماى كاخ حكومتى را شاهد خلع او گرفتند و آنگاه وى را در سردابى داخل كردند