مخدوش دانسته‌اند. [١] (ظ ابولبابه) در اين هنگام و پيش از حل مشكل، اسدبن عبيد، اسيد بن سعيه و ثعلبة بن سعيه كه از يهود بنى‌هدل از خويشان بنى‌قريظه و با آنان همراه بودند از دژ، فرود آمدند و با پذيرش اسلام، جان و مال و فرزندان خود را نجات دادند.
برخى مفسران نزول آيه ١١٣ آل‌عمران/ ٣ را در اين باره دانسته‌اند: [٢] «لَيسوا سَواءً مِن اهلِ الكِتبِ امَّةٌ قامَةٌ يَتلونَ ءايتِ اللَّهِ ءاناءَ الَّيلِ و هُم يَسجُدون». عمرو بن سعدى از بنى‌قريظه نيز جزو كسانى بود كه در شب آخر به مسجدالنبى پناهنده شد و اسلام آورد. [٣] در پى اين حوادث، بنى‌قريظه چاره‌اى جز تسليم بدون قيد و شرط نيافته، تسليم شدند.
برخى سيره نويسان، علت تسليم شدن آنان را، افزون بر وحشتى كه خداوند در دل ايشان افكنده بود چنين گزارش كرده‌اند كه در جريان محاصره بنى‌قريظه، على عليه السلام تا نزديك آنان پيش رفت و فرياد زد: يا آنچه را حمزة بن عبدالمطلب چشيد، خواهم چشيد يا دژ را فتح خواهم كرد. اينجا بود كه بنى‌قريظه چاره‌اى جز تسليم نديدند. [٤]
اختلاف است كه پس از تن دادن بنى‌قريظه به خواسته پيامبر صلى الله عليه و آله، قبيله اوس از آن حضرت خواستند آنان را به خاطر همپيمان بودن با ايشان، ببخشد يا اينكه بنى‌قريظه خود، اوسيها را واسطه براى داورى در بين آنان قرار دادند. بنابر قول مشهور، اوسيها پيشدستى كردند و با اصرار آنان پيامبر صلى الله عليه و آله سعد بن معاذ را داور معرفى كرد [٥]؛ اما طبرسى آورده است كه بنى‌قريظه خود، سعد بن معاذ را با اجازه آن حضرت برگزيدند. [٦] گويند: پس از آگاهى سعد از داورى خويش گفت: وقت آن فرا رسيده است كه در راه خدا از سرزنش هيچ سرزنش كننده‌اى نهراسم. [٧] پس از آن، سعد با تعهد گرفتن از بنى‌قريظه و مسلمانان مبنى بر تن دادن به حكم او، اعلام كرد كه مردان بنى‌قريظه كشته شوند، زنان و كودكان‌

[١] . تاريخ صدر اسلام، ص ٤٦٠
[٢] . جامع‌البيان، مج ٣، ج ٤، ص ٧١؛ مج ١١،ج ٢٠، ص ١٨٣؛ السيرة النبويه، ابن كثير، ج ٣، ص ٧١٩؛ تاريخ طبرى، ج ٢، ص ٢٤٨
[٣] . اسد الغابه، ج ٤، ص ١٠٧
[٤] . السيرة النبويه، ابن هشام، ج ٣، ص٢٤٠؛ الارشاد، ج ١، ص ١١٣
[٥] . المغازى، ج ٢، ص ٥١٠؛ السيرة النبويه،ابن هشام، ج ٣، ص ٢٣٩
[٦] . مجمع‌البيان، ج ٨، ص ٥٥٢
[٧] . جامع‌البيان، مج ١١، ج ٢٠، ص ١٨٤