تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣ - چهار پديده كوتاه فكرى

ولى البته همانگونه كه گفتيم معنى ظاهر آيه اين است كه امة معدودة به معنى زمان معدود و معين است و اتفاقا در روايتى كه از امير مؤمنان على ع در تفسير آيه نقل شده" امت معدوده" همين گونه تفسير گرديده، بنا بر اين روايات مزبور ممكن است اشاره به معنى دوم آيه و به اصطلاح" بطن آيه" بوده باشد كه البته در اين صورت بيان يك قانون كلى در مورد ستمگران است، نه يك مساله مربوط به مشركان و مجرمان زمان پيامبر ص و مى‌دانيم كه قرآن آياتش معانى مختلفى دارد، معنى نخستين و ظاهر آن ممكن است در باره يك مساله خاص يا گروه معينى باشد، اما معنى دوم آن يك معنى عام و مجرد از زمان و گروه معين.

چهار پديده كوتاه فكرى‌

٢- در آيات فوق سه حالت مختلف از حالات روحى مشركان و گنهكاران ترسيم شده كه در ضمن آن چهار وصف براى آنان آمده است:

نخست اينكه آنها در برابر قطع نعمتها يؤوس يعنى بسيار نااميد، و ديگر اينكه كفور يعنى بسيار ناسپاسند.

و به عكس هنگامى كه غرق نعمت مى‌شوند، يا حتى مختصر نعمتى به آنها مى‌رسد" از خوشحالى" دست و پاى خود را گم كرده، يعنى چنان ذوق زده و غرق لذت و نشاط مى‌گردند كه از همه چيز غافل مى‌شوند، و اين سرمستى از باده لذت و غرور آنها را به فساد و تجاوز از حدود الهى مى‌كشاند.

ديگر اينكه فخور يعنى در موقع نعمت بسيار متكبر و خود برتربين و فخر فروش مى‌شوند.

به هر حال اين صفات چهارگانه همه پديده‌هايى هستند از كوتاهى فكر و كمى ظرفيت و اينها اختصاص به گروه معينى از افراد بى‌ايمان و آلوده ندارد،