تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٤ - ٣- منظور از بلوغ اشد چيست؟

ولى به هر حال در آيه مورد بحث منظور همان مرحله بلوغ جسمى و روحى است كه در يوسف در آغاز جوانى پيدا شد" فخر رازى" در تفسيرش در اين زمينه سخنى دارد كه ذيلا مى‌شنويد:

" مدت گردش ماه (تا هنگامى كه به محاق برسد) ٢٨ روز است هنگامى كه آن را به چهار قسمت تقسيم كنيم هر قسمتى ٧ روز مى‌شود (كه عدد ايام هفته را تشكيل مى‌دهد).

لذا دانشمندان احوال بدن انسان را به چهار دوره هفت ساله تقسيم كرده‌اند:

نخست هنگامى كه او متولد مى‌شود ضعيف و ناتوان است هم از نظر جسم و هم از نظر روح، اما به هنگامى كه به سن ٧ سالگى رسيد آثار هوش و فكر و قوت جسمانى در او ظاهر مى‌شود.

او وارد مرحله دوم مى‌شود و به تكامل خود ادامه مى‌دهد تا چهارده سالگى را پشت سر بگذارد و ١٥ ساله شود در اين هنگام به مرحله بلوغ جسمى و روحى رسيده و شهوت جنسى در او به حركت در مى‌آيد (و با تكميل سال پانزدهم) مكلف مى‌شود.

باز به تكامل خود ادامه مى‌دهد تا دور سوم را به پايان رساند و مرحله جديدى را طى كند و بالآخره با پايان گرفتن دور چهارم و رسيدن به ٢٨ سالگى مدت رشد و نمو جسمانى پايان مى‌گيرد، و انسان وارد مرحله تازه‌اى كه مرحله توقف است مى‌گردد و اين همان زمان" بلوغ اشد" است و اين حالت توقف تا پايان دور پنجم يعنى ٣٥ سالگى ادامه دارد (و از آن به بعد سير نزولى آغاز مى‌شود) [١] تقسيم بندى فوق گرچه تا حدودى قابل قبول است ولى دقيق به نظر نمى‌رسد زيرا اولا مرحله بلوغ در پايان دور دوم نيست و همچنين پايان رشد جسمانى طبق آنچه دانشمندان امروزى مى‌گويند ٢٥ سالگى است و بلوغ فكرى كامل طبق‌

[١] تفسير فخر رازى جلد ١٨ صفحه ١١١.