تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه

جلد نهم

از آغاز سوره هود اين سوره در" مكه" نازل شده و 123 آيه است

محتوا و فضيلت اين سوره

اين سوره مرا پير كرد

تاثير معنوى اين سوره

سوره هود (11) آيات 1 تا 4

چهار اصل مهم در دعوت انبيا

پيوند دين و دنيا

سوره هود (11) آيه 5

سوره هود (11) آيه 6

همه ميهمان اويند!

تقسيم ارزاق و تلاش براى زندگى

سوره هود (11) آيه 7

تفسير هدف آفرينش

سوره هود (11) آيات 8 تا 11

تفسير مؤمنان پر ظرفيت و افراد بىايمان كم ظرفيتند

در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد

امت معدوده و ياران مهدى ع

چهار پديده كوتاه فكرى

ميزان كم ظرفيتى

نعمتها همه موهبت است

اعمال نيك دو اثر دارد

سوره هود (11) آيات 12 تا 14

شان نزول

تفسير قرآن معجزه جاويدان

در اينجا به چند نكته مهم بايد توجه كرد

- معنى" لعل"

- چگونه پيامبر ممكن است ابلاغ را تاخير بيندازد؟

معجزات اقتراحى

قرآن معجزه است

همه قرآن يا ده سوره يا يك سوره؟

سوره هود (11) آيات 15 تا 16

در اينجا بايد بچند نكته توجه كرد

آيا اين دو آيه تعارض دارند؟

زينت و حيات دنيا

كلمه" باطل" بعد از" حبط"

سوره هود (11) آيه 17

در اينجا به چند نكته بايد توجه داشت

1- منظور از" شاهد" در آيه فوق چيست؟

2- چرا تنها اشاره به تورات شده؟

سوره هود (11) آيات 18 تا 22

تفسير زيانكارترين مردم

سوره هود (11) آيات 23 تا 24

در اينجا به دو نكته بايد توجه داشت

1- بيان سه وصف" ايمان" و" صالح" و" تسليم"

2- معنى اخبتوا

سوره هود (11) آيات 25 تا 28

تفسير سرگذشت تكان دهنده نوح و قومش

سوره هود (11) آيات 29 تا 31

من هيچ فرد باايمانى را طرد نمىكنم

تفاوت ميان" تفكر" و" تذكر"

در اينجا بايد به چند نكته توجه كرد

1- آگاهى از غيب

2- مقياس سنجش فضيلت

3- سخنى از نويسنده تفسير المنار

سوره هود (11) آيات 32 تا 35

حرف بس است، مجازات كو؟

در اينجا بايد به چند نكته توجه داشت

معنى" اجرام"

اين آيه مربوط به پيامبر اسلام است يا نوح؟

آيا مىشود گناه كسى را به گردن گرفت

سوره هود (11) آيات 36 تا 39

تفسير تصفيه شروع مىشود

در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد

1- تصفيه نه انتقام

2- نشانههاى مستكبرين

3- كشتى نوح

سوره هود (11) آيات 40 تا 43

تفسير طوفان شروع مىشود

در اينجا به چند نكته مهم بايد توجه كرد

1- آيا طوفان نوح ع عالمگير بود؟

2- آيا بعد از نزول عذاب توبه ممكن است؟

3- درسهاى تربيتى در طوفان نوح

الف پاكسازى روى زمين

ب مجازات با طوفان چرا؟

ج نام خدا در هر حال و در همه جا

د پناهگاههاى پوشالى

ه كشتى نجات

سوره هود (11) آيه 44

پايان يك ماجرا

" جودى" كجا است؟

سوره هود (11) آيات 45 تا 47

تفسير سرگذشت دردناك فرزند نوح

در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد

1- چرا فرزند نوح، عمل غير صالح بود؟

2- چگونه نوح توجه نداشت كه فرزندش مشمول وعده الهى نيست؟

3- آنجا كه پيوندها گسسته مىشود؟

4- مسلمانان مطرود!

سوره هود (11) آيات 48 تا 49

تفسير نوح به سلامت فرود آمد

1- آيه اخير به چند نكته اشاره مىكند

سوره هود (11) آيات 50 تا 52

تفسير بت شكن شجاع

در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد

1- توحيد خمير مايه دعوت همه پيامبران

2- رهبران راستين پاداشى از پيروان نمىطلبند

3- گناه و ويرانى جامعهها

سوره هود (11) آيات 53 تا 57

منطق نيرومند هود

در اينجا به دو نكته بايد توجه داشت

سوره هود (11) آيات 58 تا 60

تفسير لعن و نفرين ابدى بر اين قوم ستمگر

در اينجا به چند نكته بايد توجه داشت

1- قوم عاد از نظر تاريخ

2- لعن و نفرين ابدى بر قوم عاد باد

سوره هود (11) آيه 61

آغاز سرگذشت قوم ثمود

استعمار در قرآن و عصر ما

سوره هود (11) آيات 62 تا 65

ناقه صالح

پيوند مكتبى

سوره هود (11) آيات 66 تا 68

تفسير سرانجام قوم ثمود

در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد

1- رحمت الهى نسبت به مؤمنان

2- مجازات سركشان تنها جنبه مادى ندارد

3- منظور از صيحه چيست؟

4- معنى لغوى" جاثم"

سوره هود (11) آيات 69 تا 73

تفسير فرازى از زندگى بت شكن

سوره هود (11) آيات 74 تا 76

سوره هود (11) آيات 77 تا 80

تفسير زندگى ننگين قوم لوط

در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد

منظور از دختران لوط چه كسانى هستند؟

كلمه" اطهر" مفهومش چيست؟

يك مرد" رشيد"

نهايت انحراف اين گروه

حديثى از امام صادق عليه السلام

سوره هود (11) آيات 81 تا 83

تفسير پايان زندگى اين گروه ستمكار

در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد

1- چرا لحظه نزول عذاب" صبح" بود؟

2- زير و رو چرا؟

3- باران سنگ چرا؟

4- نشاندار چرا؟

5- تحريم همجنس گرايى

فلسفه تحريم هم جنسگرايى

اخلاق قوم لوط

سوره هود (11) آيات 84 تا 86

تفسير مدين سرزمين شعيب

سوره هود (11) آيات 87 تا 90

تفسير منطق بىاساس لجوجان

سوره هود (11) آيات 91 تا 93

تفسير تهديدهاى متقابل شعيب و قومش

سوره هود (11) آيات 94 تا 95

تفسير پايان عمر تبهكاران مدين

درسهاى تربيتى در داستان شعيب

1- اهميت مسائل اقتصادى

2- اصالتها را نبايد فداى تعصب كرد

3- نماز دعوت به توحيد و پاكى مىكند

4- خود بينى رمز توقف است

5- ايمان و عمل از هم جدا نيستند

6- مالكيت بىقيد و شرط سرچشمه فساد است

7- هدف پيامبران تنها اصلاح بود

سوره هود (11) آيات 96 تا 99

تفسير قهرمان مبارزه با فرعون

سوره هود (11) آيات 100 تا 104

سوره هود (11) آيات 105 تا 108

تفسير سعادت و شقاوت

در اينجا بايد به چند نكته توجه كرد

1- ذاتى بودن سعادت و شقاوت؟

2- فعل" شقوا" و" سعدوا"

3- مساله خلود در قرآن

يك سؤال مهم

پاسخهاى غير قانع كننده

حل نهايى ايراد

4- خلود در آيات مورد بحث

5- استثناء در آيه چه مفهومى دارد؟

6-" زفير" و" شهيق" در باره دوزخيان

اسباب سعادت و شقاوت

چند حديث از پيشوايان در باره سعادت و شقاوت

سوره هود (11) آيات 109 تا 112

استقامت كن، استقامت!

آيهاى پر محتوا و طاقت فرسا

سوره هود (11) آيه 113

تفسير تكيه بر ظالمان و ستمگران

در اينجا چند نكته مهم است كه بايد به آن توجه كرد

1- مفهوم" ركون"

2- در چه امورى نبايد به ظالمان تكيه كرد

3- فلسفه تحريم ركون به ظالمان

5- گرفتارى بعضى از اهل تسنن در مورد دو دستور، تسليم در برابر سلطان و تكيه نكردن بر ظالمان

سوره هود (11) آيات 114 تا 115

" نماز" و" صبر"

اهميت فوق العاده نماز

اميد بخشترين آيه قرآن

سوره هود (11) آيات 116 تا 117

عامل تباهى جامعهها

اولوا بقيه چه كسانى هستند؟

سوره هود (11) آيات 118 تا 119

در اينجا به چند نكته بايد توجه داشت

آزادى اراده

هدف آفرينش

پر شدن جهنم از جن و انس

سوره هود (11) آيات 120 تا 123

تفسير مطالعه سرگذشت پيشينيان چهار اثر دارد

در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد

1- علم غيب مخصوص خدا است

2- عبادت مخصوص او است

سوره يوسف (داراى 111 آيه كه همه در مكه نازل شده است)

1- مكى بودن اين سوره

2- محتواى اين سوره

3- قرآن در تمام ابعادش معجزه است

4- داستان يوسف قبل از اسلام و بعد از آن

5- چرا بر خلاف سرگذشتهاى ساير انبياء داستان يوسف يك جا بيان شده است؟

6- فضيلت سوره يوسف

سوره يوسف (12) آيات 1 تا 3

احسن القصص در برابر تو است

نقش داستان در زندگى انسانها

سوره يوسف (12) آيات 4 تا 6

تفسير بارقه اميد و آغاز مشكلات!

در اينجا به دو نكته بايد توجه كرد

1- رؤيا و خواب ديدن

1- تفسير مادى 2- تفسير روحى

2- يعقوب خواب فرزندش را بطور اجمال تعبير كرد

3- درس حفظ اسرار

سوره يوسف (12) آيات 7 تا 10

تفسير نقشه نهايى كه كشيده شد

نكتهها

" جب" به چه معنا است؟

نقش ويرانگر حسد در زندگى انسانها

ابراز محبت پدر و مادر نسبت به فرزندان

سوره يوسف (12) آيات 11 تا 14

تفسير صحنه سازى شوم

در اينجا به چند درس زنده كه از اين بخش از داستان گرفته مىشود بايد توجه كرد

1- توطئههاى دشمن در لباس دوستى

2- نياز فطرى و طبيعى انسان به سرگرمى سالم

3- فرزند در سايه پدر

4- نه قصاص و نه اتهام قبل از جنايت

5- تلقين دشمن

سوره يوسف (12) آيات 15 تا 18

تفسير دروغ رسوا!

نكتهها

1- در برابر يك ترك اولى!

2- دعاى گيراى يوسف!

4- تسويل نفس- جمله" سولت" از ماده" تسويل" به معنى" تزيين"

5- دروغگو حافظه ندارد

6- صبر جميل چيست؟

سوره يوسف (12) آيات 19 تا 20

تفسير به سوى سرزمين مصر

سوره يوسف (12) آيات 21 تا 22

تفسير در كاخ عزيز مصر

نكتهها

1- چرا نام عزيز مصر برده نشد

2- رابطه تعبير خواب با آمدن يوسف به كاخ عزيز مصر

3- منظور از بلوغ اشد چيست؟

4- پاداش نيكو كاران

سوره يوسف (12) آيات 23 تا 24

عشق سوزان همسر عزيز مصر

منظور از" رب" در اين جمله كيست؟

منظور از برهان پروردگار چيست؟

نكتهها

1- جهاد با نفس

2- پاداش اخلاص

3- متانت و عفت بيان

نكات قابل دقت آيه

1- كلمه" راود"

5-" معاذ اللَّه"

سوره يوسف (12) آيات 25 تا 29

تفسير طشت رسوايى همسر عزيز از بام افتاد!

نكتهها

1- شاهد كه بود؟

2- چرا عكس العمل عزيز مصر، خفيف بود؟

3- حمايت خدا در لحظات بحرانى

4- نقشه همسر عزيز مصر

سوره يوسف (12) آيات 30 تا 34

تفسير توطئه ديگر همسر عزيز مصر

نكتهها

1- همسر عزيز و زنان مصر در راه رسيدن به مقصود به چه وسائلى متشبث شدند

2- آنها كه در كنار گودند خود را پاك نشان مىدهند

3- چرا يوسف وارد مجلس زنان شد؟

4- جمله" يدعوننى و كيدهن"

5- در پرتگاهها بايد به خدا پناه برد

سوره يوسف (12) آيات 35 تا 38

تفسير زندان به جرم بيگناهى!

سوره يوسف (12) آيات 39 تا 42

تفسير زندان يا كانون تربيت؟

نكتهها

1- زندان كانون ارشاد يا دانشگاه فساد

2- آنجا كه نيكوكاران بر سر دار مىروند

3- بزرگترين درس آزادى!

4- سوء استفاده از يك شعار سازنده

توجه به غير خدا

سوره يوسف (12) آيات 43 تا 49

تفسير ماجراى خواب سلطان مصر

نكتهها

تعبير حساب شده

درس بزرگ ديگرى از اين داستان

خوابهاى متعددى كه در اين سوره به آن اشاره شده

سوره يوسف (12) آيات 50 تا 53

تفسير تبرئه يوسف از هر گونه اتهام

نكتهها

1- اعتراف دشمن به گنهكارى خويش و بىگناهى يوسف

2- شكستهايى كه سبب بيدارى است

3- حفظ شرف برتر از آزادى ظاهرى است

4- نفس سركش

تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١١ - " جودى" كجا است؟

اما هنگامى كه به آيه فوق رسيدند، چنان آنها را تكان داد كه بعضى به بعض ديگر نگاه كردند و گفتند اين سخنى است كه هيچ كلامى شبيه آن نيست، و اصولا شباهت به كلام مخلوقين ندارد، اين را گفتند و از تصميم خود منصرف شدند و مايوسانه پراكنده گشتند [١]

" جودى" كجا است؟

بسيارى از مفسران گفته‌اند جودى كه محل پهلو گرفتن كشتى نوح در آيه فوق معرفى شده كوه معروفى است در نزديكى موصل‌ [٢] بعضى ديگر از مفسرين آن را كوهى در حدود شام و يا نزديك" آمد" و يا در شمال عراق دانسته‌اند.

در كتاب مفردات راغب آن را كوهى در ميان موصل و الجزيره (نام منطقه‌اى است در شمال عراق و آن غير از الجزائر و الجزيره معروف امروز است) بعيد نيست كه همه اينها به يك معنى باز گردد زيرا" موصل" و" آمد" و" جزيره" همه جزء مناطق شمالى عراق و نزديك شام مى‌باشند.

بعضى ديگر از مفسران احتمال داده‌اند كه منظور از جودى هر كوه و زمين محكمى است، يعنى كشتى نوح بر يك زمين محكم كه براى پياده شدن سرنشينانش آماده بود پهلو گرفت، ولى مشهور و معروف همان معنى اول است.

در كتاب" اعلام قرآن" در باره كوه جودى تحقيق و تتبعى شده است كه در ذيل مى‌آوريم:

" جودى نام كوهى است كه كشتى نوح بر فراز آن به خاك نشسته و نام آن در

[١] مجمع البيان جلد ٥ صفحه ١٦٥- روح المعانى جلد ١٢ صفحه ٥٧.

[٢] مجمع البيان و روح المعانى و قرطبى ذيل آيه مورد فوق.