خود شناخته ايم، و چون وجود آن نسخه به غايت نادر است ومع هذا آنچه از نسخ آن به نظر اين قاصر رسيده به غايت سقيم است لاجرم ذكر شهرى از لطائف او را كه بعد از تأمل و فكر بسيار تصحيح نموده، يا محصلى از آن فهميده مغتنم دانسته به آن اشتغال مىنمايد:
آنگاه به ذكر لطائف مستخرجه كه اشاره كرده پرداخته است.
نگارنده گويد: اشاره به چند امر در اينجا ضرور است:
پر واضح است كه قاضى شوشترى يكى از اجله علماى اعلام و مشاهير عالم اسلام است، و مقام او در جامعيت به علوم اسلامى و احاطه به معارف حقه، و كمالات دينى از آفتاب معروفتر و دو اثر بزرگ او " احقاق الحق " و " مجالس المؤمنين " كه دو آيت و برهان مقام تحقيق و تتبع او هستند در معرفى قدر و مرتبه او كافى مىباشند، پس بدون شك او از مهره اين فن و از اهل خبره اين صناعت و از اصحاب بصيرت در اين امر است، از اين روى اظهار نظر او طبق مضمون " كلام صدر من اهله و وقع في محله " مورد اعتنا و مناط و اعتبار خواهد بود، و چون اين زمينه فراهم شد مىگوئيم.
١ - اينكه فرموده است " لطائف فوائد و اخبار و نقائض فوائد و اسرار در كتاب مذكور بسيار است " بيان واقع و عين حقيقت وصدق محض است، زيرا جامعيتى در اين كتاب نيست به مطالب مختلفه متنوعه ديده مىشود كه سائر كتب كه در اين زمينه نوشته شده است، آن جامعيت را فاقد است، و سر آن يك امر مهم قابل توجهى است كه بطور اجمال ذكر مىشود.
سبب جامعيت كتاب نسبت به مطالب ممتعه مهمه مختلفه موضوع بحث در كتاب " بعض فضائح الروافض " مانند موضوعات سائر كتب كلامى امر خاص محدود به حدود معينه و معهود به عناوين معلومه مشخصه نبوده است تا از يك رشته واحد بالخصوص بحث شود، بلكه موضوع آن يك أمر عام بى سر و ته و يك كلى منطبق بر موضوعات متفرقه مختلفه بوده است كه مىتوان از آنها به يك سلسله شعائر و شئون و

(٢٦٧)