اصولاً همان طور كه امام خمينى فرموده، [١] خدمت به خلق ، در واقع ، خدمت به خدا و عبادت اجتماعى است و هر چه انسان به خلق ، خصوصا مردم محروم ، بيشتر خدمت كند ، به خالق نزديك تر مى شود و به بساط انس و قرب و محبّت او بهتر راه مى يابد ؛ چنان كه در حديث قدسى آمده است :

يا أحمَدُ ! مَحَبَّتي ، مَحَبَّةُ الفُقَراءِ . [٢]

دوستىِ من ، دوست داشتنِ فقيران است .

بارى ! آنچه درباره راه رسيدن به معرفت شهودى و محبّت خدا گفتيم در پنج نكته خلاصه مى شود : ١ . حضور دايم در محضر حق تعالى؛ ٢ . اهتمام به حضور قلب در نماز؛ ٣ . استمداد از خداوند متعال؛ ٤ . تمسّك و توسّل به اهل بيت عليهم السلام ؛ ٥ . خدمت به خلق براى خدا .

ر . ك : ص ٦٥ (اسباب خدا دوستى) .

[١] در وصيّت نامه اخلاقى امام(ره) به فرزندش آمده است : «پسرم! زير بار مسئوليت انسانى كه خدمت به حق در صورت خدمت به خلق است،شانه خالى مكن... (صحيفه نور،ج٢٢، ص٣٥٩).[٢] ر . ك : دوستى در قرآن و حديث ، ص ١٩٩ ح ٦٤٨ .