فرهنگ نامه اذان - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٩
٨.ـ به نقل از عِكرمة بن عبّاس [١] ـ بر پيامبر خدا نازل شد : «اى كسانى كه ايمان آورده ايد! هر گاه براى نماز روز جمعه ندا داده شد ، به سوى ذكر خدا بشتابيد» . [٢]
٩.صحيح البخارى ـ به نقل از اَنَس ـ : مسلمانان ، چون زياد شدند ، صحبت از اين به ميان آوردند كه براى اطّلاع از فرا رسيدن وقت نماز ، نشانه اى قرار دهند و گفتند كه آتشى برافروزند ، يا ناقوسى به صدا در آورند ؛ امّا بلال ، مأمور شد كه [بندهاى] اذان را دو بار دو بار بگويد و [بندهاى] اِقامه را تك تك بگويد. [٣]
١ / ٢
ردّ برخى روايات درباره چگونگى تشريع اذان
١٠.المستدرك على الصحيحين ـ به نقل از سفيان بن ليل چون فرجام كار حسن بن على عليه السلامو معاويه به آن جا رسيد كه رسيد (پيمان صلح بسته شد) ، در مدينه بر آن امام وارد شدم ، در حالى كه ميان يارانش نشسته بود ... . در حضور ايشان از اذان ، سخن به ميان آورديم . يكى از ما گفت : آغاز اذان ، خوابى بود كه عبد اللّه بن زيد بن عاصم ديده بود. حسن بن على عليه السلام فرمود : «شأن اذان ، بالاتر از اين چيزهاست! اذان را جبرئيل عليه السلامدر آسمان گفت و هر جمله[ى آن را] دو بار گفت و آن را به پيامبر خدا تعليم داد ، و اقامه را ، هر جمله[ى آن را] يك بار گفت و آن را نيز به پيامبر خدا آموخت» . [٤]
[١] . در مأخذ ، اين گونه آمده است ؛ ولى چنين به نظر مى رسد كه تصحيف ، صورت گرفته و درست آن ، چنين است : «به نقل از عكرمه ، از ابن عبّاس» . عكرمه ، وابسته ابن عبّاس است .[٢] . تذكرة الحفّاظ : ج ٣ ص ٨٠٠ ، فتح البارى : ج ٢ ص ٧٨ ، الدرّ المنثور : ج ٨ ص١٥٩ .[٣] . صحيح البخارى: ج ١ ص ٢٢٠ ح ٥٨١ ، صحيح مسلم: ج ١ ص ٢٨٦ ح ٣ .[٤] . المستدرك على الصحيحين : ج ٣ ص ١٨٧ ح ٤٧٩٨ .