فرهنگ نامه اذان - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٠٧
٢٠٣.مسند ابن حنبل ـ به نقل از عايشه ـ : ] از خوردن و آشاميدن ، [دست بكشيد ؛ چرا كه بلال ، تا صبح نشود ، اذان نمى گويد» . [١]
٢٠٤.صحيح مسلم ـ به نقل از ابن عمر ـ : پيامبر خدا ، دو مؤذّن داشت : بلال و ابن اُمّ مكتومِ نابينا . پيامبر خدا فرمود : «بلال ، شب هنگام ]و صبح نشده ، [اذان مى گويد . بنا بر اين ، بخوريد و بياشاميد ، تا آن كه ابن اُمّ مكتوم اذان بگويد» . فاصله ميان ]اذان [آن دو ، بيشتر از پايين آمدن اين ]از بام] و بالا رفتن آن يكى نبود. [٢]
٢٠٥.كتاب من لايحضره الفقيه : پيامبر خدا ، دو مؤذّن داشت : يكى بلال و ديگرى ابن اُمّ مكتوم . ابن اُمّ مكتوم ، نابينا بود و پيش از صبح ، اذان مى گفت ؛ امّا بلال ، صبح كه مى شد ، اذان مى گفت . پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : «ابن اُمّ مكتوم ، شب هنگام ، اذان مى گويد . بنا بر اين، هر گاه اذان او را شنيديد ، بخوريد و بياشاميد تا آن كه اذان بلال را بشنويد» . اهل سنّت ، اين حديث را تغيير داده اند و گفته اند كه ايشان صلى الله عليه و آله فرمود : «بلال ، شب هنگام ، اذان مى گويد . بنا بر اين ، هر گاه اذانش را شنيديد ، بخوريد و بياشاميد تا آن كه اذانِ ابن اُمّ مكتوم را بشنويد» . [٣]
٢٠٦.امام صادق عليه السلام : بلال و ابن اُمّ مكتوم براى پيامبر صلى الله عليه و آله اذان مى گفتند . ابن اُمّ مكتوم ـ كه نابينا بود ـ شب هنگام اذان مى گفت و بلال ، زمانى اذان مى گفت كه سپيده مى زد . از اين رو، پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : «هر گاه صداى بلال را
[١] . مسند ابن حنبل : ج ٩ ص ٥٥٣ ح ٢٥٥٧٨ و ر . ك : صحيح ابن خزيمة : ج ١ ص ٢١٢ ح ٤٠٨ .[٢] . صحيح مسلم: ج ٢ ص ٧٦٨ ح ٣٨ ، سنن النسائى: ج ٢ ص ١٠ ، سنن الدارمى: ج ١ ص ٢٨٦ ح ١١٧٣ .[٣] . كتاب من لا يحضره الفقيه : ج ١ ص ٢٩٧ ح ٩٠٥ و ٩٠٦ ، بحار الأنوار : ج ٨٣ ص ١١١ ح ١٢ .