فرهنگ نامه اذان - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٠٦
٧ / ٢
گزارش هايى درباره شمار مؤذّنان پيامبر خدا
الف
٢٠١.مجمع البيان ـ به نقل از سائب بن زيد ـ : پيامبر خدا ، يك مؤذّن داشت و آن هم بلال بود . هر گاه پيامبر صلى الله عليه و آله بر منبر مى نشست ، بلال جلوى درِ مسجد اذان مى گفت و چون فرود مى آمد ، اقامه نماز را مى گفت. در ايّام [حكومت] ابو بكر و عمر نيز به همين گونه عمل مى شد تا آن كه عثمان روى كار آمد . در زمان او جمعيّت ، زياد شد و شهر ، توسعه يافت . از اين رو، عثمان ، يك اذانْ اضافه كرد و دستور داد كه اذان اوّل را بر بام خانه اش (واقع در بازار موسوم به «الزَّوراء») بگويند ، و هر گاه عثمان بر منبر مى نشست ، مؤذّنش اذان [دوم] را مى گفت و چون از منبر فرود مى آمد ، اقامه نماز را مى گفت و مردم ، اين كار را بر او خرده نگرفتند. [١] ب ـ پيامبر ، دو مؤذّن داشته است
٢٠٢.اُسد الغابة ـ به نقل از ابن عمر ـ : پيامبر صلى الله عليه و آله دو مؤذّن داشت : يكى بلال ، و ديگرى عبد العزيز بن اَصَم . [٢]
٢٠٣.مسند ابن حنبل ـ به نقل از عايشه ـ : پيامبر خدا ، دو مؤذّن داشت : بلال و عمرو بن اُمّ مكتوم . پيامبر خدا فرمود : «هر گاه عمرو اذان گفت ، بخوريد و بياشاميد ؛ چرا كه او مردى نابيناست ؛ امّا هر گاه بلال اذان گفت ،
[١] . مجمع البيان: ج ١٠ ص ٤٣٤ ، بحار الأنوار: ج ٨٩ ص ١٥٠ ؛ المعجم الكبير: ج ٧ ص ١٤٥ ح ٦٦٤٢ .[٢] . اُسد الغابة : ج ٣ ص ٤٩٩ ، الإصابة : ج ٤ ص ٣١٣ .