فرهنگ نامه اذان - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦١

٣٢.معانى الأخبار ـ به نقل از عطاء ـ : و هر گاه بگويد : «أشهد أن لا إله إلاّ اللّه » ، در واقع مى گويد : روز قيامت كه بيايد ، آنچه در آسمان ها و زمين است ، به نفع من گواهى مى دهد كه من ، روزى پنج مرتبه شما را [از فرا رسيدن وقت نماز] آگاه ساختم. و هر گاه بگويد : «أشهد أنّ محمّدا رسول اللّه » ، در واقع مى گويد : روز قيامت كه بيايد ، محمّد صلى الله عليه و آله به نفع من گواهى مى دهد كه من ، روزى پنج مرتبه شما را از آن (رسالت پيامبر صلى الله عليه و آله ) آگاه ساختم ، و مرا نزد خداوند ، حجّت است. و هر گاه بگويد : «حىَّ على الصلاة» ، در واقع مى گويد : [اسلام ،] دينى استوار است . پس ، آن را برپا داريد. و هر گاه بگويد : «حىَّ على الفلاح» ، در واقع مى گويد : به سوى طاعت خداوند بشتابيد و سهم خود را از رحمت خدا ـ يعنى جماعت ـ بگيريد. و هر گاه بنده بگويد : «اللّه أكبر ، اللّه أكبر» ، در واقع مى گويد : كارها را حرام (تعطيل) كردم . و هر گاه بگويد : «لا إله إلاّ اللّه » ، در واقع مى گويد : امانت هفت آسمان و هفت زمين و كوه ها و درياها به گردن شما گذاشته شد . اگر مى خواهيد ، رو كنيد و اگر مى خواهيد ، پشت كنيد . [١]