اخلاق خانواده(ج1) - فاخری، عليرضا؛ منتظری، محمدحسين - الصفحة ٧٤ - ٣ - بد زبانى
امام صادق ٧ در اين باره فرمود:
«مَنْ خافَ النَّاسُ لِسانَهُ فَهُوَ فِى النَّارِ»[١]
كسى كه مردم از زبان او بترسند، در آتش دوزخ خواهد بود.
«مولوى» در وصف زبان و آثار بدزبانى گفته است:
|
اين زبان چون سنگ و فم آهن وش است |
و آنكه بجهد از زبان چون آتش است |
|
|
سنگ و آهن را مزن بر هم گزاف |
گه ز روى نقل و گاه از روى لاف |
|
|
زانكه تاريك است و هر سو پنبه زار |
در ميان پنبه چون باشد شرار |
|
|
ظالم آن قومى كه چشمان دوختند |
زان سخنها عالَمى را سوختند[٢] |
|
بد زبانى در خانواده، به صورتهاى گوناگونى ظاهر مىشود كه برخى از آنها بدين شرح است:
الف- سرزنش
هرگاه سرزنش به صورت يك عادت ريشهدار درآمده باشد، جزو آفات زبان محسوب مىشود. عادت به سرزنش كردن ديگران، توجّه به واقعيات زندگى و موقعيت ديگران را بشدّت تضعيف كرده، زمينه برخورد خصمانه و عتابآميزى را فراهم مىكند.
چه بسيار از نارساييها و اشتباهات را مىتوان با پند و اندرز و خوش زبانى، بدون سرزنش و خردهگيرى حل كرد؛ هرگاه سرزنش افراد بويژه سرزنش همسر در محيط خانوادگى ضرورت پيدا كند، نبايد در اين باره افراط و زيادهروى كرد، بلكه بايد به حدّاقل آن اكتفا نمود؛ چرا كه زيادهروى در سرزنش ديگران به جاى تأثير نيكو، آثار منفى در پى دارد.
امير مؤمنان على ٧ فرمود:
[١] - اصول كافى( مترجم)، ج ٤، ص ١٩
[٢] - كليات مثنوى معنوى، دفتر اول، ص ٨٢، بيت ١٦٣٦- ١٦٣٩، نشر طلوع