زندگى مشترك زناشويى، داراى فراز و نشيبهايى است كه برخورد صحيح با آنها نياز به روحيه‌اى قوى و اخلاقى پسنديده دارد. زن و مرد اگر از اين مزيّت بهره‌اى نداشته باشند، نمى‌توانند با تفاهم و همكارى متقابل، بر مشكلات زندگى چيره شده، بار سنگين آن را به مقصد برسانند. چنانچه هر يك از طرفين از اخلاقى نيكو و رفتارى شايسته برخوردار نباشد، طرف ديگر هر چند خوش‌اخلاق هم باشد، زندگى به كامش تلخ خواهد شد.

از آنجا كه اصلاح صفات ناپسند، در صورت ريشه‌دار بودن آنها، نياز به تلاش طاقت‌فرسا و زمانى طولانى دارد، بايد از همان ابتدا به صفات اخلاقى همسر توجّه كرد، تا در سايه انتخاب همسرى خوش اخلاق، زندگى سعادتمندانه‌اى پى‌ريزى شود.

در روايات، ازدواج با افراد بداخلاق منع گرديده است. حسين بن بشّار (يكى از ياران امام هشتم ٧) دخترى داشت و يكى از خويشانش كه اخلاق نيك نداشت، از دختر او خواستگارى كرد. وى نامه‌اى براى حضرت رضا ٧ نوشت كه چنين فردى براى خواستگارى دخترم آمده، آيا جواب مثبت بدهم يا جواب منفى؟

حضرت رضا ٧ در پاسخ نوشت:

«لا تُزَوِّجْهُ انْ كانَ سَيِّى‌ءَ الْخُلْقِ»[١]

اگر (خواستگار) بداخلاق است، دخترت را به ازدواج او درنياور.

هماهنگى فكرى و فرهنگى‌

آگاهى از طرز فكر و فرهنگ همسر آينده در جنبه‌هاى گوناگون زندگى مانند: سطح علمى، فداكارى، گذشت، ولخرجى، اسراف، راحت‌طلبى، مقام‌دوستى، جاه‌طلبى، چشم و هم‌چشمى، تدبير منزل، عقل معاش، معرفت و دانش و ... بسيار مهم است؛ زيرا در موارد زيادى، اختلافات زن و شوهر ناشى از اختلاف روحيه‌ها و ناهماهنگى فكرى‌

[١] - وسائل الشيعه، ج ١٤، ص ٥٤