كودك از خانواده و اجتماع و از كسانى كه در محيط زندگى او هستند، دروغ را مى‌آموزد. روزهاى نخست هنگامى كه اراده مى‌كند دروغى ببافد، دچار لكنت زبان و آشفتگى و نابسامانى درون مى‌شود، ولى بتدريج بر اثر عادت و تمرين در اين زمينه، حرفه‌اى خواهد شد. پدر و مادر وظيفه دارند عواملى را كه باعث دروغگويى كودك مى‌شود از بين ببرند. برخى از عوامل و انگيزه‌هاى دروغ عبارتند از: ترس از مجازات، حسادت و رقابت، انتقام، كينه‌جويى، خودخواهى، تمايلات اجتماعى و سياسى و اقتصادى، خودنمايى، شرم و حيا، ضعف و عجز، حفظ شخصيت، جلب نظر ديگران، پوشاندن لغزش، تخيّل و بازى كودكانه، الگوى غلط، آزمون پدر و مادر و تشويق نادرست.

براى درمان و اصلاح صفت ناپسند دروغگويى در كودكان راههايى ارائه شده، از جمله: شناخت علل و انگيزه‌هاى دروغگويى، آگاهى دادن نسبت به عواقب دروغ، ايجاد محيط سالم و دورى جستن از بدآموزيها و الگوهاى فاسد، رعايت انصاف از طرف پدر و مادر در ملامت و سرزنش، عفو و بخشش، محدود كردن توقّعات از كودكان، ايمن كردن از مجازات و به وجود آوردن احساس و آرامش و اطمينان، پند و اندرز و هشدار به كودك، اعلام و تفهيم نارضايتى و دوست نداشتن دروغگو، ايجاد سرگرمى و مچ‌گيرى در موارد حادّ و بالأخره تنبيه و تهديد به اندازه ضرورت.[١]

ب- شادابى و نشاط

شادابىِ كودك يكى از عوامل رشد و موفقيّت اوست. كودكى كه شاداب است، با آرامش و اطمينان خاطر به كار و فعاليّت مى‌پردازد، دچار اضطراب و تشويش نمى‌شود و در اجتماع با خوش‌بينى و نشاط زندگى مى‌كند. بعكس، افسردگان و كودكان محروم از شادابى، هميشه خسته و فرسوده به نظر مى‌رسند و در برابر مسؤوليتهاى فردى و اجتماعى، ناتوان بوده و قادر نيستند به وظايف دينى و دنيايى خود عمل كنند.

امام باقر ٧ فرمود:

[١] - ر. ك: پرورش مذهبى و اخلاقى كودكان، ص ٢٨٠- ٢٩٠