گرچه وجود ويژگيها و صفات مختلف و نيز پيچيدگيها و شگفتيهاى مسائل روحى و روانى، درك كامل روحيات افراد را مشكل و حتى غيرممكن مى‌سازد، اما مى‌توان با استفاده از مشتركات روحى و اخلاقى تا اندازه‌اى به درون افراد پى برد و از وضعيت روحى آنان آگاه شد.

لازمه آشنايى با روحيات ديگران اين است كه انسان از حالات روحى خود آگاهى داشته باشد تا بتواند دركى صحيح از روحيات ديگران پيدا كند. كسى كه شناخت درستى از خود ندارد، از شناخت ديگران عاجز خواهد بود. امير مؤمنان ٧ فرمود:

«كَيْفَ يَعْرِفُ غَيْرَهُ مَنْ يَجْهَلُ نَفْسَهُ»[١]

آن كس كه خود را نمى‌شناسد، چگونه ديگران را بشناسد؟

از طرف ديگر، مى‌توان با شناخت روحيات و اخلاق خاص افراد، تصوير دقيقترى از شخصيت آنان ترسيم كرد؛ از اين رو آگاهى از رفتار و اخلاق همسر، رهگشاى درك او خواهد بود.

موانع درك همسر

الف- روحيه خودبرتربينى:

اين روحيه باعث مى‌شود كه انسان همسرش را بخوبى درك نكند و مشكلات و خواسته‌هاى او را ناديده بگيرد. چنين انسانى اگر هم در فكر همسر باشد، فقط در جهت بهره‌بردارى از او براى رسيدن به اميال نفسانى و خواسته‌هاى حيوانى خويش است. او توقّع دارد كه تمام توجّه همسرش به وى بوده، هميشه در خدمت خواسته‌ها و اميال او باشد و تا پاى جان برايش تلاش كند، ولى خود هيچ دركى از نيازها، مشكلات،

[١] - شرح غررالحكم، ج ٢، ص ٥٦٥