احكام بيماران، پزشكان و پرستاران
(١)
مقدمه
٩ ص
(٢)
فصل اول طب و بهداشت در اسلام
١٥ ص
(٣)
1- تاريخچه طب در اسلام
١٥ ص
(٤)
2- بهداشت در اسلام
١٨ ص
(٥)
1- 2- بهداشت بدن و لباس
٢٠ ص
(٦)
2- 2- بهداشت دهان و دندان
٢٢ ص
(٧)
فصل دوم وظايف بيمار
٢٥ ص
(٨)
1- وظايف درمانى
٢٥ ص
(٩)
1- 1- مراجعه به پزشك
٢٥ ص
(١٠)
2- 1- احكام مراجعه به پزشك
٢٦ ص
(١١)
3- 1- پنهان نكردن بيمارى نزد پزشك
٢٧ ص
(١٢)
2- وظايف و تكاليف عبادى
٢٨ ص
(١٣)
2- 2- احكام طهارت
٢٨ ص
(١٤)
2- 2- احكام نجاسات
٣٥ ص
(١٥)
3- 2- احكام نماز
٣٨ ص
(١٦)
4- 2- احكام روزه
٤١ ص
(١٧)
5- 2- احكام حج
٤٥ ص
(١٨)
3- وظايف اخلاقى
٤٨ ص
(١٩)
1- 3- صبر و در برابر درد
٤٩ ص
(٢٠)
2- 3- دعا و توسل
٥٣ ص
(٢١)
فصل اول اخلاق پزشكى
٥٩ ص
(٢٢)
1- مقام و منزلت پزشك
٥٩ ص
(٢٣)
2- اصول اخلاق پزشكى
٦٠ ص
(٢٤)
1- 2- رفق و مدارا
٦٠ ص
(٢٥)
2- 2- احوالپرسى از بيمار
٦١ ص
(٢٦)
3- 2- دعا براى بيمار
٦١ ص
(٢٧)
4- 2- نگاه اميدبخش
٦١ ص
(٢٨)
5- 2- تقواى پزشكى
٦٢ ص
(٢٩)
فصل دوم فقه پزشكى
٦٥ ص
(٣٠)
1- نگاه و لمس به منظور معاينه و درمان
٦٥ ص
(٣١)
2- ضمان پزشك
٦٥ ص
(٣٢)
3- رفع مسئوليت از پزشك (ابراء)
٦٨ ص
(٣٣)
4- معالجه با چيزهاى حرام
٦٨ ص
(٣٤)
5- معالجه با مواد مستكننده
٦٩ ص
(٣٥)
6- معالجه با چيزهاى مضر
٦٩ ص
(٣٦)
7- تشريح ميّت و پيوند اعضا
٧٠ ص
(٣٧)
8- انتقال و اهداى خون
٧٣ ص
(٣٨)
9- احكام آزمايشگاه و تزريقات
٧٤ ص
(٣٩)
1- عظمت مقام پرستارى
٧٩ ص
(٤٠)
2- پرستارى، تولدى دوباره
٨٠ ص
(٤١)
3- پرستارى، عبادتى برتر
٨٠ ص
(٤٢)
4- پرستارى در سيره معصومين (ع)
٨٢ ص
(٤٣)
فصل دوم اخلاق پرستارى
٨٥ ص
(٤٤)
1- مهرورزى و عطوفت
٨٥ ص
(٤٥)
2- مجالست و گفتوگو
٨٧ ص
(٤٦)
3- اميدبخشى
٨٧ ص
(٤٧)
4- رازدارى
٨٩ ص
(٤٨)
فصل سوم وظايف پرستار
٩١ ص
(٤٩)
1- مواظبت از بيمار
٩١ ص
(٥٠)
2- تلاش براى رفع نياز بيمار
٩٢ ص
(٥١)
3- انجام امور درمانى
٩٣ ص
(٥٢)
4- رعايت موازين شرعى
٩٤ ص
(٥٣)
فصل اول اهميت و ارزش عيادت
٩٩ ص
(٥٤)
فصل دوم آداب عيادت
١٠١ ص
(٥٥)
1- دلجويى
١٠١ ص
(٥٦)
2- همدردى
١٠٢ ص
(٥٧)
3- هديه دادن
١٠٢ ص
(٥٨)
4- دعا
١٠٣ ص
(٥٩)
5- اطعام بيمار
١٠٤ ص
(٦٠)
6- رعايت زمان عيادت
١٠٥ ص
(٦١)
فصل سوم آثار عيادت
١٠٧ ص
(٦٢)
منابع و مآخذ
١٠٩ ص

احكام بيماران، پزشكان و پرستاران - قاسميان، حسن - الصفحة ١٦ - ١- تاريخچه طب در اسلام

اما در نيمه دوم قرن دوم و اوايل قرن سوم هجرى، كه عصر ترجمه آغاز شد و كتاب‌هاى مختلف طبى به عربى ترجمه گرديد، مسلمانان عنايت و توجهى خاص به اين علم نمودند و از ميان مسلمانان دانشمندان بزرگى برخاستند و ابتكارات بزرگى از خود نشان دادند به گونه‌اى كه برخى از آنان پدر اين علم ناميده شدند و در اقصى نقاط ممالك اسلامى علوم پزشكى، رواج يافت. ايرانيان در اين ميان سهم بزرگى داشتند و خدمات ارزنده‌اى به مسلمانان ديگر ممالك اسلامى و حتى مردم جهان ارائه نمودند.

چنان كه در كتاب آداب الطبّيه از قول دكتر فيليب نقل شده است كه:

در قرن دهم ميلادى، اطباى مسلمان در مرتبه‌اى عالى، خود را نشان دادند و با تأليفات خود، شرق و غرب عالم را غنى ساختند. و بزرگان اين پزشكان از اهل فارس بودند گرچه كتاب‌هاى خود را با زبان عربى مى‌نوشتند. [١]

از بزرگان اين علم مى‌توان از ابن سينا نام برد كه در علم پزشكى كتاب «قانون» را تأليف نمود. اين دانشمند بلند آوازه، در طب انقلابى شگرف ايجاد كرد. در قرن دوازدهم ميلادى، كتاب او به لاتين ترجمه شده و جايگزين كتاب‌هاى درسى پزشكى گرديد و قرن‌هاى پياپى به عنوان كتاب درسى در دانشگاههاى اروپا و ديگر نقاط دنيا تدريس مى‌شد. اين كتاب ارزشمند به زبان‌هاى فرانسوى، آلمانى، انگليسى و ديگر زبان‌هاى اروپايى ترجمه شده است.

علامه ساربورى در كتاب «تاريخ علم»، از كتاب «قانون ابن سينا» به عنوان تورات طب ياد كرده است. [٢]


[١]- الآداب الطبيه، جعفر مرتضى عاملى، ص ٤٤.

[٢]- همان، ص ٤٥.