آينده جهان از ديدگاه اديان - مظفری، آیت - الصفحة ١٨
١- مرحله ابتدايى يا بدوى) Primitive (؛
٢- نوشتن) writing (؛ اولين قدم در سير به سوى كمال كه جوامع را از حالت ابتدايى خارج مىكند.
٣- مرحله شهروندى توسعهيافته) Extended citizenship (؛ در اين دوره، نظامى از قانون و شهروندى، مانند روم و يونان قديم گسترش مىيابد، اما نمىتواند همه افراد جامعه را در خود جذب كند، يعنى بخشى از مردم با اين سيستم ناهمگوناند.
٤- مرحله توسعه ادبيات فلسفى) Philosophyl iterature (؛ اين مرحله به نظر پارسونز به دنبال توسعه نظام فلسفى و ادبى يونان قديم صورت گرفت كه مرز دولت شهرهاى آن را مشخص مىكرد. اين دوره كه براى توسعه سازمانهاى بزرگتر ضرورى بود؛ ابتدا «١» امپراتورى روم و سپس كل اروپا را در دوره رنسانس تحت تأثير قرار داد ..
٥- مرحله رسيدن به اصول جهانى حقوق و مذهب. «٢».
)Universalistic principles -law and religion(
آينده جهان از ديدگاه اديان ٢٣ هگل(١٧٧٠ - ١٨٣١ م) ..... ص : ٢٢
بر اين اساس مىتوان گفت كه طبق نظريه پارسونز، بشر در پايان تاريخ، به يك سرى اصول جهانى در زمينه حقوق و مذهب مىرسد. ديدگاه پارسونز نيز متأثر از سير حوادث در جهان غرب است. او خط توسعهاى را نشان مىدهد كه مردم غرب دوست دارند بدان معتقد باشند؛ سيرى از تحول جامعه و تاريخ كه غرب آن را تجربه كرده است.
ب: تئوريهاى ادوارى
تئوريهاى دَورانى يا ادوارى) Cyclical (معمولًا از اين قضيه پيروى مىكنند كه جوامع در سير به سوى آينده، يك مسير دايرهاى، موجى يا جريان تكرارى دارند. بر اين اساس، جوامع در دايرهاى از تكامل، پيشرفت و انحطاط زندگى مىكنند. اين سير از نقطهاى شروع مىشود و دوباره به موقعيت اولى برمىگردد، در واقع اين گروه، تكاملِ خطى