خلاصه درس‌ شكست مشركان در نبرد بدر، ذلت بار ترين شكستى بود كه آنان در طول حيات خود از اسلام خورده بودند؛ بنا بر اين طبيعى بود كه به فكر انتقام بر آيند.
انديشه انتقام از روزهاى پايانى نبرد بدر شكل گرفت و سر انجام يك سال پس از آن جامه عمل پوشيد و سه هزار نفر نيروى دشمن با تجهيزات كامل رهسپار مدينه شد.
سپاهيان اسلام در مقايسه با نبرد بدر، از نيرو و تجهيزات بيشترى برخوردار بودند، ليكن از نظر روحيه و انگيزه در حد بدريان نبودند. برخى از آنان از پيروزى در نبرد بدر، برداشت غلط كرده پنداشتند چون در جبهه حق هستند هيچگاه شكست نمى‌خورند، برخى ديگر صرف ادعاى ايمان، بدون جهاد و استقامت را براى چيره شدن بر دشمن كافى مى دانستند.
اين پندارهاى غلط در كنار عوامل ديگر موجب شكست آنان در نبرد احد شد. خداوند ضمن آنكه مسلمانان را منشأ شكست مى‌داند، عوامل شكست آنان را نيز ياد آورى مى‌كند و با ياد آورى اين عوامل آنان را به ضرورت باز گشت به درون خويش و ارزيابى نقاط ضعف و قوت خود متوجه مى‌سازد.
جنگ تحميلى عراق عليه ايران، صحنه ديگرى از نبرد احد است كه با فراز و نشيبها و پيروزى و شكستها همراه و از همان ويژگيها و قانونمنديها بر خوردار بوده است.
پرسش‌ ١- زمينه هاى پيدايش نبرد احد را به اختصار ذكر كنيد.
٢- سپاهيان اسلام از نظر روحيه و انگيزه در نبرد احد چگونه بودند؟
٣- برخى از مسلمانان از پيروزى جبهه حق بر جبهه كفر در نبرد بدر چه برداشتى داشتند؟
٤- قرآن چه كسى را منشأ شكست مسلمانان در نبرد احد مى داند؛ چرا؟
٥- شكست مسلمانان در نبرد احد از نظر قرآن چه دستاوردهايى براى آنان داشت؟